तैत्तिरीय आरण्यक (सायण भाष्य एवं भट्टभास्कर भाष्य सहित सम्पूर्ण प्रथम भाग)
Taittiriya Aranyaka with Sayanacharya Commentary
कृष्ण यजुर्वेदीय महर्षि मण्डल (भाष्यकार: श्रीमत् सायणाचार्य) द्वारा
पृष्ठ 157, कुल 914 में से
संदर्भ में पढ़ेंपाद्या वि॑द्यंत इत्येवं १ विद्वान्पुमान्कालविषय आसनादिनियमविषये देशविषये च श्रद्धा-
जाड्यं परित्यज्य यावत्तरसं यावद्बलं यथाशक्ति स्वाध्यायमधीयानः स्वापेक्षितान्सर्वां-
ल्लोकान्प्राप्नोति । तत्र तत्र लोके पुरुषान्तरवदृणयुक्तो न भवति, किंत्वनृण एवानुसंच-
रति, तैत्तस्मिन्ननृणस्यानुसंचारे काचिदृक्चोक्ता विद्यते ।
तामेतामृचं दर्शयति—
अनृ॒णा अ॒स्मिन्न॑नृ॒णाः पर॑स्मिंस्तृ॒तीये॑ लो॒के
अ॑नृणाः स्याम॑ । ये दे॑व॒याना॑ उ॒त पि॑तृ॒याणाः॑
सर्वा॑न्प॒थो अ॑नृ॒णा आक्षी॑ये॒मेति॑—, इति ।
अस्मिन्भूलोके परस्मिन्नन्तरिक्षे तृतीये द्युलोके च, ब्रह्मयज्ञबलादनृणाः स्याम
ऋणेऽपाकृते सति देवयानाः पन्थान उत्तरमार्गविशेषाः पितृयाणाः पन्थानो दक्षिण
मार्गविशेषा ऋणाभावेन प्रतिबन्धाभावात्सर्वानपि मार्गान्सर्वतः प्राप्नुयाम । ऋषीणां
मृणं ब्रह्मयज्ञेनापोद्यत इति तावत्सर्वेषां संमतम् । देवपितृकार्ययोरसमर्थस्य तदुभयविषय
मप्युणमनेनैवापोद्यते ।
अत एव स्मर्यते—
“जप्येनेव तु संसिद्ध्येद्ब्राह्मणो नात्र संशयः ।
कुर्यादन्यन्न वा कुर्यान्मैत्रो ब्राह्मण उच्यते” इति ॥
ततः सर्वा॑न्प॒थो अ॑नृणा आक्षी॑ये॒मेत्येतदुपपन्नम् ।
तदेतदनृणत्वं संभावयितुं पापस्पर्शराहित्येन स्वाध्यायं प्रशंसति—
अ॒ग्निं वै जा॒तं पाप्मा ज॑ग्राह॒ तं दे॒वा आहु॑तीभिः पा॒प्मान॒म-
पा॑घ्नन्नाहु॑तीनां य॒ज्ञेन॑ य॒ज्ञस्य॑ दक्षि॑णाभिर्दक्षि॑णानां ब्राह्म॑-
णेन॑ ब्राह्म॒णस्य॑ छन्दे॑भिश्छ