सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
तैत्तिरीय आरण्यक (सायण भाष्य एवं भट्टभास्कर भाष्य सहित सम्पूर्ण प्रथम भाग)

तैत्तिरीय आरण्यक (सायण भाष्य एवं भट्टभास्कर भाष्य सहित सम्पूर्ण प्रथम भाग)

Taittiriya Aranyaka with Sayanacharya Commentary

कृष्ण यजुर्वेदीय महर्षि मण्डल (भाष्यकार: श्रीमत् सायणाचार्य) द्वारा

DevanagariSanskritpublished914 पृष्ठ

पृष्ठ 156, कुल 914 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 156

An exact, line-by-line transcription of the Sanskrit text with Vedic accents as printed in the image:

प्रपा० २ अनु० १५] कृष्णयजुर्वेदीयं तैत्तिरीयारण्यकम् । १५३
अनेन ब्रह्मयज्ञेन मरणादूर्ध्वमुत्तमं स्वर्गमारोहति, जीवनवेलायां पङ्क्तिपावनत्वात्स-
मानानां मध्य उत्तमो भवति । उत्तमः स्वर्ग एव प्रपञ्च्यते । वित्तेन पूर्णां पृथिवीं
ब्राह्मणेभ्यो ददत्पुरुषो यावन्तं स्वर्गमनेकभोगोपेतं प्राप्नोति तावन्तमसौ प्राप्नोति ।
ततो भूयांसमधिकमपि प्राप्नोति । अक्षय्यं पुनरावृत्तिरहितं च लोकं प्राप्नोति ।
तस्मादूर्ध्वं पुनर्मृत्युं न प्राप्नोति । किंतु परब्रह्मणः सायुज्यं मोक्षं गच्छति ॥ ˙
इति श्रीमत्सायणाचार्यविरचिते माधवीये वेदार्थप्रकाशे कृष्णयजुर्वेदीयतैत्तिरी-
यारण्यकभाष्ये द्वितीयप्रपाठके चतुर्दशोऽनुवाकः ॥ १४ ॥
अथ द्वितीये पञ्चदशोऽनुवाकः ।
ग्रहेणस्वाध्याये यानि कारणान्यनध्यायस्य तान्यत्रापोद्य कारणान्तरमनध्यायस्य
दर्शयति—
तस्य॒ वा ए॒तस्य॑ य॒ज्ञस्य॒ द्वाव॑न-
ध्या॒यौ यदा॒त्माऽशुचि॒र्यद्दे॑शः—, इति ।
उक्तस्य ब्रह्मयज्ञस्य द्वावनध्यायौ विध्येते । आत्मा ब्रह्मयज्ञस्य कर्ता स्वयमशु-
चिर्यदा भवति तदानीमेकोऽनध्यायः। देशो वा मूत्रपुरीषादिभिरशुचिर्भवति स द्विती-
योऽनध्यायः । न तु कश्चित्तृतीयोऽनध्यायहेतुरस्ति ।
अथ तस्य यज्ञस्य सुलभत्वं दर्शयति—
स॒मृद्धि॑र्दैव॒तानि॑—, इति ।
समृद्धिः सामग्री । सा च यज्ञान्तरेषु द्रव्यार्जनादिना संपाद्यते । इह तु दैवतान्येव
सामग्री न तु बाह्यसाधनं किंचिदपेक्षितमस्ति ।
ब्रह्मयज्ञेन तुष्टेषु दैवतेषु फलं भवत्येव तस्मादेवंभूते कालादिवैकल्यशङ्कां परित्यज्य
ह्यनुष्ठाने फलसिद्धिं दर्शयति—
य ए॒वं वि॒द्वान्म॑हारा॒त्र उ॒षस्युदि॑ते व्रजँ॒स्तिष्ठ॒-
न्न्नासी॑नः॒ शया॑नो॒ऽरण्ये॒ ग्रामे॑ वा॒ याव॑त्त॒रस॑ꣳ
स्वा॒ध्या॒यमधी॑ते॒ सर्वाँ॑ल्लो॒काञ्जय॑ति॒ सर्वाँ॑ल्लो॒का-
न॑नु॒णोऽनु॒संच॑रति॒ तदे॒षाऽभ्यु॑क्ता—, इति ।
अस्य यज्ञ[स्य]निमित्तद्वयव्यतिरेकेणानध्यायकारणं नास्ति सामग्री च न प्रयाससं-
१ क. ॰हणाध्ययने या॑ । २ क. ख. ॰ह दैं । ३ ग. ॰कल्प्यशं ।
२०