तैत्तिरीय आरण्यक (सायण भाष्य एवं भट्टभास्कर भाष्य सहित सम्पूर्ण प्रथम भाग)

ग्रहणाध्ययने यान्यनध्यायकारणानि॑ तानि ब्रह्मयज्ञाध्ययने स्वाध्यायं न निवारय-
न्तीति वक्तुं तेषामनध्यायकारणानां यज्ञाङ्गत्वमुपचरति—
तस्य॑ वा ए॒तस्य॑ य॒ज्ञस्य॑ मे॒घो ह॒विर्धानं॑ वि॒द्युद॒ग्निर्वर्ष॑ꣳ
ह॒विस्त॑नयि॒त्नूर्वष॑ट्कारो यद॑वस्फू॒र्जति॒ सोऽनु॑वषट्-
कारो वा॒युरा॒त्माऽमा॑वा॒स्या॑ स्वि॒ष्टकृत्—, इति ।
अनध्यायहेतूनापस्तम्बो दर्शयति—विद्युत्स्तनयित्नुर्वृष्टिश्चापतौ यत्र संनिपतेयुस्त्र्यह-
मनध्याय इति । सोऽयमकालमेघो ग्रहणाध्ययने निषिद्धोऽपि ब्रह्मयज्ञाध्ययने
स्वीकार्य एवै । यथा सोमयागे हविर्धानं न यागाविरोधि तथा तत्र मेघोऽपि । एवं
विद्युदादौ द्रष्टव्यम् । अग्निर्ग्रामगृहादिदाहकः । अकाले महानुत्पातरूपो वायुरात्मा
यजमानस्थानीयः । स्पष्टमन्यत् ।
अनध्यायहेतूनां वर्जनीयत्वं निवार्योपादेयत्वं दर्शयति—
य ए॒वं वि॒द्वान्मे॒घे वर्ष॑ति वि॒द्योत॑माने स्तनय॑त्यवस्फू-
र्जति॒ पव॑माने वा॒याव॑मावा॒स्या॑याꣳ स्वाध्या॒यमधी॑ते॒ तर्प॑
ए॒व तत्त्व॑प्यते तपो॑ हि स्वा॒ध्याय॒ इति—, इति ।
मेघादयो विरोधिनो न भवन्तीति यो विद्वान्सोऽयं सत्स्वपि मेघादिनिमित्तेषु
स्वाध्यायमधीते तदा तपस्तप्तं भवति । यस्मादयं ब्रह्मयज्ञः स्वाध्यायः कृच्छ्र-
चान्द्रायणादिवत्तपोरूपस्तस्मान्न सन्त्यनध्यायाः । न हि चान्द्रायणादिकं मेघादिषु वर्ज्य
कदाचिदप्यवर्जनेनानुष्ठितस्य ब्रह्मयज्ञस्य फलं दर्शयति—
उत्त॑मं नाक॑ꣳ रोहत्युत्त॒मः स॑मा॒नानां॑ भवति॒ याव॑न्त॑ꣳ
ह वा इ॒मां वि॒त्तस्य॑ पू॒र्णां दद॑त्स्व॒र्गं लो॒कं जय॑ति
ताव॑न्तं लो॒कं जय॑ति॒ भूया॑ꣳसं चाक्ष॒य्यं चाप॑ पुनर्मृ॒त्युं
जय॑ति॒ ब्रह्म॑णः सायु॑ज्यं गच्छति ( १ ), इति ।
इति कृष्णयजुर्वेदीयतैत्तिरीयारण्यके द्वितीयप्रपाठके
चतुर्दशोऽनुवाकः ॥ १४ ॥

१ क. ख. 'नि म° । २ ख. घ. ॰वास्याः स्वि° । ३ ख. 'ब । सो° । ४ ख. तद्वस्तं