तैत्तिरीय आरण्यक (सायण भाष्य एवं भट्टभास्कर भाष्य सहित सम्पूर्ण प्रथम भाग)

[प्रपा०२अनु०१३] कृष्णयजुर्वेदीयं तैत्तिरीयारण्यकम् । १५१
देवानां दीप्यमानानां रश्मीनामनीकं समूहावष्टम्भनरूपमादित्यमण्डलं चित्रं काल-
भेदेनारुणशुक्लादिवर्णोपेतत्वाच्चित्रं तादृशं मण्डलमुदगात्पूर्वस्यां दिश्युदयं२ प्राप्नोत् ।
तच्च मण्डलमन्धकारनिवारणोपयुक्तत्वान्मित्रादीनां चक्षुःस्थानीयम् । तदर्थमेवैायं लोक-
त्रयमाप्रा रश्मिभिरापूर्य वर्तते । तन्मण्डलवर्ती४ सूर्यरूपः परमात्मा जगतो जङ्गमस्य
तस्थुषः स्थावरस्याऽऽत्मा जीवरूपेण शरीरेष्ववस्थितः । इत्यनेन मन्त्रेणाऽऽदित्य-
माहात्म्यमवगन्तव्यम् ।
ब्रह्मयज्ञस्येतरयज्ञवैलक्षण्यं दर्शयति—
स वा ए॒ष य॒ज्ञः स॒द्यः प्र॒ताय॑ते स॒द्यः
संति॑ष्ठते॒ तस्य॑ प्रा॒क्साय॑मव॒भृथः—,इति ।
अयं ब्रह्मयज्ञो यस्मिन्नहनि प्रारभ्यानुष्ठीयते तस्मिन्नेवाहनि समाप्यते नतु यज्ञा-
न्तरवदितरादिनेष्वनुगच्छति तस्मात्प्रातःकाले प्रारब्धस्य तस्य यज्ञस्य सायमव-
भृथः समाप्तिः ।
समाप्तिकाले मन्त्रविशेषं विधत्ते—
नमो॒ ब्रह्म॑ण॒ इति॑ परिधानीयां त्रि॒रन्वा॑ह—,इति ।
परिधीयते समाप्यते यया सेयमृक्परिधानीया । सा चात्र पूर्वानुवाक आम्नाता,
※ नमो ब्रह्मणे इत्येषा, तां त्रिः पठेत् ।
तत्पाठादूर्ध्वं कर्तव्यतां दर्शयति—
अप॒ उप॑स्पृ॒श्य गृ॒हाने॑ति॒ ततो॒ यत्किंच॑
ददा॑ति॒ सा दक्षि॑णा ( १ ), इति ।
इति कृष्णयजुर्वेदीयतैत्तिरीयारण्यके द्वितीयप्रपाठके
त्रयोदशोऽनुवाकः ॥ १३ ॥
सेयं दक्षिणा गृह एव न चारण्य इत्यर्थः ॥
इति श्रीमत्सायणाचार्यविरचिते माधवीये वेदार्थप्रकाशे कृष्णयजुर्वेदीयतैत्ति-
रीयारण्यकभाष्ये द्वितीयप्रपाठके त्रयोदशोऽनुवाकः ॥ १३ ॥
═════════════════════════════════
१ ग. ॰मूहनानाम्° । २ ग. ॰मेव लो° । ३ ख. 'बाह लो° । ४ क. ख. ॰र्ती प° ।
॰तवृ° ।