तैत्तिरीय आरण्यक (सायण भाष्य एवं भट्टभास्कर भाष्य सहित सम्पूर्ण प्रथम भाग)

१५० श्रीमत्सायणाचार्यविरचितभाष्यसमेतम्- [प्रपा०२अनु०१३]
स्ततः शनैर्व्रजन्वा क्वचिदेव तिष्ठन्वा नियममन्तरेण स्वेच्छयैवोपविश्य वा शयानो वा
शक्त्यनुसारेण स्वाध्यायमधीयीतैव । न त्वङ्गलोपानुसारेण प्रधानस्य लोपो न्याय्यः।
तादृशस्वाध्याययुक्तोऽपि तपस्वी भवति, अध्ययनफलं प्राप्नोति । पुण्यः पङ्क्तिपाव-
नश्च भवति ।
एतस्य ब्रह्मयज्ञस्याङ्गभूतं कंचिन्मन्त्रं प्रदर्शयति—
नमो॒ ब्रह्म॑णे नमो॑ अस्त्व॒ग्नये॒ नमः॑ पृथि॒व्यै नम॒
ओष॑धीभ्यः । नमो॑ वा॒चे नमो॑ वा॒चस्पत॑ये
नमो॒ विष्ण॑वे बृह॒ते क॑रोमि (१), इति ।
इति कृष्णयजुर्वेदीयतैत्तिरीयारण्यके द्वितीयप्रपाठके
द्वादशोऽनुवाकः ॥ १२ ॥
ब्रह्मशब्देन वेदः प्रजापतिर्वोच्यते । वाक्शब्देन सरस्वती । वाचस्पतिर्बृहस्पतिः ।
प्रशस्तत्वाद्विष्णुर्बृहत् । अस्य मन्त्रस्य विनियोग उपरिष्टाद्भविष्यति ॥
इति श्रीमत्सायणाचार्यविरचिते माधवीये वेदार्थप्रकाशे कृष्णयजुर्वेदीयतैत्तिरी-
यारण्यकभाष्ये द्वितीयप्रपाठके द्वादशोऽनुवाकः ॥ १२ ॥
अथ द्वितीये त्रयोदशोऽनुवाकः !
तत्रैव ब्रह्मयज्ञे कंचिदन्यं विशेषं विधत्ते—
म॒ध्यंदि॑ने प्रबलमधीयी॒तासौ खलु॒ वावैष आ॑दि॒त्यो यद्ब्रह्म॑-
ण॒स्तस्मा॒त्तर्हि॑ तेजिष्ठं॑ तप॑ति॒ तदे॒षाऽभ्यु॒क्ता—इति ।
मध्यंदिनकाले प्रबलमुच्चतरं यथा भवति तथाऽधीयीत । योऽयं ब्रह्मयज्ञानुष्ठाता
ब्राह्मणोऽस्ति स एषोऽसौ दिवि दृश्यमान आदित्य एव तत्प्राप्तियोग्यत्वात् । यस्मा-
दादित्यरूपो ब्राह्मणो मध्यंदिने प्रबलमधीयीत तस्मात्तदात्मक आदित्योऽपि तर्हि
मध्यंदिने काले तेजिष्ठमतिशयेन तीक्ष्णं यथा भवति तथा तपति । तदेतदादित्यप्र-
हात्म्यं प्रति काचिदृगभ्युक्ता ।
तामेतामृचं दर्शयति—
चि॒त्रं दे॒वाना॒मुद॑गादनी॑कं॒ चक्षु॑र्मि॒त्रस्य॒ वरु॑णस्या॒ग्नेः । आप्रा॒
द्यावा॑पृथि॒वी अ॒न्तरि॑क्षꣳ॒ सूर्य॑ आ॒त्मा जग॑तस्त॒स्थुष॑श्चेति,–इति ।
१ क. ख. ॰धीयते त° ।