तैत्तिरीय आरण्यक (सायण भाष्य एवं भट्टभास्कर भाष्य सहित सम्पूर्ण प्रथम भाग)

प्रपा०१अनु०३१] कृष्णयजुर्वेदीयं तैत्तिरीयारण्यकम् । ११३
पूर्ववद्ब्रह्मचारुयेयम् ।
समिन्धनमन्त्रान्दर्शयति—
ति॒रोधा॒ भूः स्वाहा॑ । ति॒रोधा॒ भुवः॒ स्वाहा॑ । ति॒रोधा॒
स्वः॒ स्वाहा॑ । ति॒रोधा॒ भूर्भुवः॒ स्वः॒ स्वाहा॑, इति ।
स्वाहा समिदिदं स्वाहुतमस्तु । अन्यत्पूर्ववत् ।
अस्य वैश्रवणयज्ञस्य कालविशेषं दर्शयति—
यस्मि॑न्नस्य काले॒ सर्वा॒ आहुती॒र्हुता॑ भवे॒युः (४)।
अपि॑ ब्राह्म॒णमु॑खीनाः । तस्मि॑न्नह्नः काले॑
प्र॑युञ्जी॒त । पर॑ः सु॒प्तज॑नाद्वेपि, इति ।
अस्याऽऽरुणकेतुकस्य संबन्धिनो(न्यो) ब्राह्मणमुखीनाः “रुद्रो वा एष यदग्निः
स एतर्हि जातः” इत्यादिब्राह्मणप्रतिपादिताः शतरुद्रीयादयः सर्वा अप्याहुतयो
यस्मिन्काले हुता भवेयुः, तदहःसंबन्धिनि तस्मिन्काले वैश्रवणयज्ञं प्रयुञ्जीत ।
वेपि, अपि वा सुप्तजनात्परः सर्वेषु जनेषु सुप्तेषूत्तरस्मिन्काले ।
एतदीयग्रन्थाध्ययने नियमं दर्शयति—
मा स्म॑ प्रमाद्यन्त॑माध्या॒पये॑त् । सर्वा॒र्थाः
सिध्य॑न्ते । य ए॒वं वेद॑ । क्षुध्य॒न्न्निद॑म-
जान॒ताम् । सर्वा॒र्था न॑ सिध्य॒न्ते, इति ।
प्रमाद्यन्तं प्रमादयुक्तं दुर्वृत्तं पुरुषम् । इदं वैश्रवणबलिकर्म गुरुमुखादजानतां
पुरुषाणां क्षुध्यन्क्षुध्यतामन्नाभावेन दरिद्राणां न केऽपि कामाः सिध्यन्ति, अन्नमपि
तैर्न लभ्यते कुतोऽन्यत्का(का) मप्राप्तिरित्यर्थः ।
अथ बलिहरणमन्त्रं दर्शयति—
यस्ते॑ वि॒धातु॑को॒ भ्राता॑ । ममान्तर्हृद॑ये
श्रितः (५)। तस्मै॑ इ॒ममग्र॑पिण्डं जुहोमि ।
स मेऽर्था॒न्मा विप्र॑धीत् । मयि॒ स्वाहा॑, इति ।
हे कुबेर विघातुकः सर्वेषां हिरण्यलाभविघ्नकरणशीलस्ते तव यो भ्राता वैश्रवणः
सोऽयं ममान्तर्हृदये ध्येयत्वेनाऽऽश्रितः । तस्मै वैश्रवणायेममग्रपिण्डं श्रेष्ठपिण्डं
१ ख. ग ˚बन्धे ब्रा° । २ क. ˚तां क्षु° । ३ क. ˚ण्डं जु° ।
१५