सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
स्याद्वादमञ्जरी (आचार्य मल्लिषेण सूरि - डॉ. जगदीशचन्द्र जैन सविस्तार हिन्दी अनुवाद सटीक)

स्याद्वादमञ्जरी (आचार्य मल्लिषेण सूरि - डॉ. जगदीशचन्द्र जैन सविस्तार हिन्दी अनुवाद सटीक)

Syadvadamanjari of Mallishena Suri with Hindi Commentary

आचार्य मल्लिषेण सूरि (अनुवादक: डॉ. जगदीशचन्द्र जैन) द्वारा

DevanagariHindipublished458 पृष्ठ

पृष्ठ 414, कुल 458 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 414

१० श्रीमद्राजचन्द्रजैनशास्त्रमालायां
मूलप्रकृतिरविकृतिर्महदाद्या प्रकृतिविकृतयः सप्त । पृष्ठं
षोडशकश्च विकारो न प्रकृतिर्न विकृतिः पुरुषः ॥
[ सांख्यकारिका ३ ] १३६
अमूर्तश्चेतनो भोगी नित्यः सर्वगतोऽक्रियः
अकर्ता निर्गुणः सूक्ष्म आत्मा कापिलदर्शने ॥ [ ] १३७
शुद्धोपि पुरुषः प्रत्ययं बौद्धमनुपश्यति तमनुपश्यन्
अतदात्मापि तदात्मक इव प्रतिभासते [ व्यासभाष्य ] १३७
सर्वो व्यवहर्ता आलोच्य............बुद्धेरसाधारणो व्यापारः
[ सांख्यतत्त्वकौमुदी २३ ] १३७
बुद्धिदर्पणसंक्रान्तमर्थप्रतिबिम्बकं द्वितीयदर्पणकल्पे पुंस्यध्यारोहति ।
तदेव भोक्तृत्वमस्य न त्वात्मनो विकारापत्तिः
[ वादमहार्णव ] १३७
विविक्ते दृक्परिणतौ बुद्धौ भोगोऽस्य कथ्यते ।
प्रतिबिम्बोदयः स्वच्छे यथा चन्द्रमसोऽम्भसि ॥ [ आसुरि ] १३८
पुरुषोऽविकृतार्मव स्वनिर्भासमचेतनम् ।
मनः करोति सान्निध्यादुपधिः स्फटिकं यथा ॥
[ विन्ध्यवासी ] १३८
अपरिणामिनी भोक्तृशक्तिरप्रतिसंक्रमा च परिणामिन्यर्थे
प्रतिसंक्रान्ते च तद्वृत्तिमनुभवति [ व्यासभाष्य ] १३९
शब्दगुणमाकाशम् [ वैशेषिकसूत्र ] १४०
इष्टापूर्तं मन्यमाना वरिष्ठं
नान्यच्छ्रेयो येऽभिनन्दन्ति मूढाः ।
नाकस्य पृष्ठे ते सुकृतेन भूत्वा
इमं लोकं हीनतरं वा विशन्ति ॥
[ मुण्डक उपनिषद् १-२-१० ] १४१
रङ्गस्य दर्शयित्वा निवर्तते नर्तकी यथा नृत्यात् ।
पुरुषस्य तथात्मानं प्रकाश्य विनिवर्तते प्रकृतिः ॥
[ सांख्यकारिका ५९ ] १४२
श्लोक १६
× उभयत्र तदेव ज्ञानं प्रमाणफलमधिगमरूपत्वात् [ न्यायप्रवेश पृ० ७ ] १४४
× उभयत्रेति प्रत्यक्षेऽनुमाने च तदेव ज्ञानं प्रत्यक्षाऽनुमानलक्षणं फलं कार्यम् ।
कुतः । अधिगमरूपत्वादिति परिच्छेदरूपत्वात् । तथाहि । परिच्छेदरूपमेव
ज्ञानमुत्पद्यते । न च परिच्छेदादृतेऽन्यद् ज्ञानफलम्, भिन्नाधिकरणत्वात् ।
इति सर्वथा न प्रत्यक्षानुमानाभ्यां भिन्नं फलमस्तीति ।
[ हरिभद्रसूरि—न्यायप्रवेशवृत्ति पृ. ३६ ] १४४
द्विसंबंधसंवित्तिर्नैकरूपप्रवेदनात् ।
द्वयोः स्वरूपग्रहणे सति संबंधवेदनम् ॥ [ ] १४६
× इन अवतरणोंके लिये मुनि हिमांशुविजयजीने मेरा ध्यान आकर्षित किया है ।