स्मृतिचन्द्रिका: व्यवहारकाण्ड (देवण्णभट्ट - दक्षिण भारत का मूर्धन्य न्याय-दर्शन महाग्रन्थ)

श्राद्धकाण्ड 421
क्ताग्नेरेव श्राद्धाधिकार इति यावत् । तस्मात्त्यक्ताग्निरेव सङ्क-
ल्प्य भोजयेत् । सङ्कल्पविधानेन श्राद्धं कुर्यादिति ॥
सङ्कल्पविधानस्य पार्वणविधानात्को भेद इत्यपेक्षिते स
एवाह—
सङ्कल्पं तु यदा कुर्यान्न कुर्यात्पात्रपूरणम् ।
नावाहिनाग्नौकरणं पिण्डांश्चैव न दापयेत् ॥
पात्रपूरणमर्घ्यदानम् । आवाहनस्य समन्त्रकस्य निषेधः, न-
त्वावाहनमात्रस्य * तदभावे देवपितृसान्निध्याभावात् । ततश्चा-
वाहनमन्त्रमनुक्त्वैव पुरूरवार्द्रवसंज्ञकान् विश्वान् देवान्
आवाहयामीत्येतावन्मात्रमुक्त्वा देवावाहनं कार्यम् । पित्रा-
द्यावाहनेऽप्येवमेव । पिण्डांश्चैवेत्यत्र चैवशब्देन उच्छिष्टपिण्ड-
स्यापि निषेधः । अत एव स्मृत्यन्तरे—
सङ्कल्पं तु यदा श्राद्धं न कुर्यात्पात्रपूरणम् ।
विकिरं च न दातव्यम्
इति स्पष्टमुक्तम् ।
एवमनुकल्पानुष्ठानेऽपि शाठ्याभावे सति मुख्यकल्पानुष्ठान-
फलं भवति । तथा च स्मृत्यन्तरं—
श्राद्धानुकल्पं यः कुर्याज्जात्यवस्थाद्यपेक्षया ।
श्राद्धांशे सर्वमाप्नोति मुख्यकल्पफलं नरः ॥
इति । श्राद्धांशे श्राद्धप्रधानांशे ब्राह्मणभोजनमात्रे पिण्डप्रदा-

• स्वरूपस्य.