स्मृतिचन्द्रिका: व्यवहारकाण्ड (देवण्णभट्ट - दक्षिण भारत का मूर्धन्य न्याय-दर्शन महाग्रन्थ)

403

आयुष्मन्तं सुतं विन्देद्यशोमेधासमन्वितम् ।
धनवन्तं प्रजावन्तं धार्मिकं सात्विकं तथा ॥
इति । यमोपि—
यत्तदा मध्यमं पिण्डं पत्नी प्राश्नाति वाग्यता ।
पुत्रकामा सपुत्रां तां कुर्वन्ति प्रपितामहाः ॥
वायुपुराणेऽपि—
पत्नी प्रजार्थिन्यद्यात्तु मध्यमं मन्त्रपूर्वकम् ।
इति । पुराणे मन्त्रोपि प्रतीकेन दर्शितः—
पत्नीं तु मध्यमं पिण्डमाशयेद्विनयान्विताम् ।
आदत्त पितरो गर्भ मन्त्रस्सन्तानवर्धनः ॥
'आदत्त पितरो गर्भम्' इत्यादिको मन्त्रस्सन्तानवर्धन इत्यर्थः ।
एतदुक्तं भवति—
'आदत्त पितरो गर्भं कुमारं पुष्करस्रजम् । यदाऽ-
यमरपा असत्' इत्यनेन मन्त्रेण मध्यमपिण्डं पत्नी प्राश्नी-
यादिति । शङ्खलिखिताभ्यां तु पत्न्या विशेषो दर्शितः—
पत्नी वा मध्यमं पिण्डमश्नीयादार्तवस्नाता ।
इति । अगृहीतगर्भा स्त्री आर्तवस्नातेत्युच्यते । ततश्च गृहीतगर्भा
पत्नी नाश्नीयात् । अत एवंविधविषये मध्यमपिण्डस्य प्रतिप-
त्त्यन्तरमाह बृहस्पतिः—
अन्यदेशगता पत्नी रोगिणी गर्भिणी तथा ।
तदा तं जीर्णवृषभः छागो वा भोक्तुमर्हति ॥