स्मृतिचन्द्रिका: व्यवहारकाण्ड (देवण्णभट्ट - दक्षिण भारत का मूर्धन्य न्याय-दर्शन महाग्रन्थ)

समुत्सृजेद्भुक्तवतामग्रतो विकिरेद्भुवि ।
आप्लाव्य अवोक्ष्येत्यर्थः । समुत्सृजेत् विनिक्षिपेत् । 'ये अग्नी-
ति भुवि क्षिपेत्' इति प्रचेतसोऽभिधानात् । ये अग्नीति मन्त्रः
कात्यायनेन दर्शितः—
ये अग्निदग्धा ये अनग्निदग्धा ये वा जाताः कुले मम ।
भूमौ दत्तेन पिण्डेन तृप्ता यान्तु परां गतिम् ॥
इति। यद्यपि भूमौ दत्तेनेति मन्त्रवर्णात् विधायकसर्ववचनेषु
भुवीत्यभिधानाच्च न दर्भास्तरणमत्रास्तीति प्रतिभाति । तथाऽपि
'दर्भेषु विकिरश्च यः' इति मनुवचने दर्भसत्त्वानुवाददर्शनाद्-
र्भानास्तीर्य तत्र विकिरो देय इति विधिः कल्प्यते । तेन
दर्भास्तृतभूमौ विकिरो देयः न केवलायामिति मन्तव्यम् ।
सार्ववर्णिकान्नोद्धरणादि सर्वं प्राचीनावीतिना कार्यम् । सूक्ता-
दिजपव्यतिरिक्ते श्राद्धकर्मणि प्राचीनावीतित्वाभिधानात् ।
विकिरनिक्षेपस्थाने विक्षेपात्पूर्वं पिण्डदानोक्तप्रकारेण तूष्णीं
सतिलं वारि क्षिप्त्वा विकिरस्योपरि पुनः सतिलं वारि
निक्षेप्तव्यम् ॥
उदङ्मुखानां विप्राणां पुरतस्सोदकं ततः ।
अन्नं तु किरेत् भक्त्या................... ॥
इति मार्कण्डेयेनोक्तत्वात् । अन्नं विकीर्यानन्तरं उपवीती
भूत्वाऽऽचामेत् । अनाचमने दोषस्मरणात् । तथाच मरीचिः—