स्मृतिचन्द्रिका: व्यवहारकाण्ड (देवण्णभट्ट - दक्षिण भारत का मूर्धन्य न्याय-दर्शन महाग्रन्थ)

मस्तकान्तं ‘ओषधयः प्रतिमोदध्वम्’ इति मन्त्रेणाक्षतान्
विकिरेत् आरोपयेदित्यर्थः । एवमुक्तो यवाक्षतारोपप्रकारः
प्रचेतसा पुष्पारोपणमुदाहृत्य दर्शितं—
पादप्रभृति मूर्धान्तं देवानां पुष्पपूजनम् ।
इति । अनुज्ञापनानुज्ञानप्रकारः कात्यायनेन सामान्यनाम्ना
दर्शितः ‘विश्वान् देवान् आवाहयिष्यामीति पृच्छत्यावाह-
येत्यनुजानाति’ इति । विशेषनाम्नाऽनुज्ञापनप्रकारस्तु ‘पुरूर-
वार्द्रवसंज्ञकान्’ इत्येवंरूपः स्वयमूह्यः । विशेषनामानि च
बृहस्पतिना दर्शितानि—
क्रतुर्दक्षो वसुस्सत्यः कालः कामस्तथैव च ।
धुरिश्च रोचनश्चैव तथा चैव पुरूरवः ॥
आर्द्रवश्च दशैते तु विश्वे देवाः प्रकीर्तिताः ॥
श्राद्धेषु विभज्येति शेषः । तथाच शङ्खः—
इष्टिश्राद्धे क्रतुर्दक्षः संकीर्त्यौ वैश्वदैविके ।
नान्दीमुखे सत्यवसू काम्ये तु धुरिलोचनौ ॥
पुरूरवार्द्रवौ चैव पार्वणे समुदाहृतौ ।
नैमित्तिके कालकामावेवं सर्वत्र कीर्तयेत् ॥
इति । इष्टिश्राद्धं यागादिकर्माङ्गं, श्रौतस्मार्तकर्मणामाधानसो-
मयागपुंसवनसीमन्तादीनामादौ तदङ्गत्वेनानुष्ठीयमानं श्राद्धमिति
यावत् ।
निषेककाले सोमे च सीमन्तोन्नयने तथा ॥