स्मृतिचन्द्रिका: व्यवहारकाण्ड (देवण्णभट्ट - दक्षिण भारत का मूर्धन्य न्याय-दर्शन महाग्रन्थ)

इति । तस्यायमर्थः—पूर्वोपकॢप्तासनेषूपविष्टा आसनान्तरा-
नाकांक्षा अपि धर्मोसीति मन्त्रमुच्चार्य तान् कुशानप्यासनाथँ-
तया मनसा स्वीकुर्युः, न तु पाणिनेति । अतो न पूर्वापर-
विरोधः । देवस्वामिनाऽप्यविरोधार्थमेवमुक्तं—'पाणौ दर्भदान-
प्रतिषेध आसनास्तरणार्थदर्भविषयः, मन्त्रेण ग्रहणविधानसा-
मर्थ्याद्याज्ञवल्क्यवचनाच्च विष्टरार्था दर्भाः पाणावेव देयाः'
इति, तदयुक्तम्—आसनास्तरणार्थदर्भाणामासने प्रक्षेप्याणां
हस्ते दानाप्रसक्तेस्तत्र प्रतिषेधानवकाशात् ,
आसने चासनं दद्याद्वामे वा दक्षिणेऽपि वा ।
इति विष्टरार्थदर्भाणामासने निधानविधायकादिपुराणवचनवि-
रुद्धत्वाच्च । अत्र वाम इति पित्रर्थब्राह्मणासनदानविषयम् ।
दक्षिणं इति देवार्थब्राह्मणासनदानविषयम् । तथाचानन्तर-
मुक्तं तत्रैव—
पितृकर्मणि वामे वै दैवकर्मणि दक्षिणे ।
इति । वामे आसनस्य वामभागे । दक्षिणे दक्षिणभागे ।
दैविककर्मणि यवसहितं दर्भासनं दद्यात्, 'देवानां सयवा
दर्भाः' इति काठकेऽभिधानात् । आसनस्य दक्षिणे भागे पुरूर-
वार्द्रवसंज्ञकानां विश्वेषां देवानामिदमासनमिति दर्भासनं दद्यात् ।
तथा च श्लोकसङ्ग्रहकारः—
अक्षय्यासनयोष्षष्ठी द्वितीयाऽऽवाहने स्मृता ।
अन्नदाने चतुर्थी स्यात् शेषास्सम्बुद्धयस्स्मृताः ॥