षड्विंश ब्राह्मण (सामवेद का अद्भुत ब्राह्मण - दैव-उत्पात शान्ति विधान सटीक)

द्वितीयोऽध्यायः (३) ८३

निधनेन प्रकृतेन समानं गायेदित्यर्थः । तथा च सति तस्य यज्ञे धुरो
विगीताश्च भवन्ति । संगीताश्च भवन्ति । विगानं संगानं चोभयमपि कृतं
भवति । उभयमप्यवश्यं कर्तव्यमेव । धुरां चक्षुरादिरूपत्वेन संस्तावनात्
चक्षुरादीनां च बहिर्मुखे[न] पृथक् पृथगवस्थितानामन्तर्मुखेनास्यामेकस्यां
संगत्य मूलतोऽवस्थानात् ॥ १२ ॥
आज्येषु विकल्पेन संगानं दर्शयितुं प्रथमं पक्षं तावदाह—
यः कामयेतैकधा यजमानं यश ऋच्छेद्यथादिष्टं
प्रजाः स्युरिति होतुराज्ये गायेत् । एकधा यजमानं यश
ऋच्छति यथादिष्टं प्रजा भवन्ति ॥ १३ ॥
य उद्गाता एकधा युगपदेव यशो यजमानम् ऋच्छेत् प्राप्नुयात्
तथा यथादिष्टं यजमानस्य कामनमतिक्रम्य प्रजाः पुत्रपौत्रादिकाः स्युः
भवेयुरिति कामयेत इच्छेत तर्हि होतुराज्य एव गायेत् । ता धुरः संगायेत् ।
तेन एकधा युगपदेव यजमानं यश ऋच्छति प्राप्नोति । यथादिष्टम् एव
प्रजा भवन्ति ॥ १३ ॥
द्वितीयं पक्षं दर्शयति—
यः कामयेत कल्पेरन् प्रजा यथादिष्टं यजमानः
स्यादिति यथाज्यं गायेत् । कल्पन्ते प्रजा यथादिष्टं
यजमानो भवति ॥ १४ ॥

---

2. M. adds स्तुता गीता० after विगीता०; RSM om. संगीताश्च
   भवन्ति; T. समानं for संगानं; S. विकृतं for अपि कृतं; J adds. तु after कृतं.
3. TIK संस्तावात् , J संस्ते वाक्, S संस्थावान् for संस्तावनात् .
4. TIK मुखैः for मुखेन; J. om. one पृथक् ; M. द्वयम, JT.
   द्वयाम् for अस्याम्.
5. M. संगत्या J संगत्यम् for संगत्य; J. उभयतो० for मूलतो०.
6. RSI. आज्येन for आज्येषु; RKSI. संगमानं, TI समानं for संगानं.
7. J. om. य उद्गाता....गायेत् ।