षड्विंश ब्राह्मण (सामवेद का अद्भुत ब्राह्मण - दैव-उत्पात शान्ति विधान सटीक)

पञ्चविंशब्राह्मणम्

अपररात्रे प्रातरनुवाकात् पूर्वमित्यर्थः । सदस्येवोदङ्मुख आसीन उपविष्टो
विश्वरूपा गायति । अगासीत् । सदसीत्येतत् समीपस्थं हविर्धानमण्डपं
लक्षयति । स पूर्वया द्वारा हविर्धाने प्रपद्यत (ष. वि. ब्रा. १. ४. ३)
इति पूर्वत्र विधानात् । सदसि हविर्धानयोरभावात् ॥ ६ ॥
विश्वरूपगाने ज्योतिर्गानं दर्शयितुं कंचिदुपवादं दर्शयति—
तदुपवादोऽस्त्यध्वर्यो किं स्तुतं स्तोत्रं होता प्रातरनु-
वाकेनान्वशंसीदिति स ब्रूयादकार्षमहं तद्यन्मम कर्म होतारं
पृच्छतेति । होतः किं स्तुतं स्तोत्रं प्रातरनुवाकेनान्वशंसीरिति
स ब्रूयादकार्षमहं तद्यन्मम कर्म उद्गातारं पृच्छतेति ।
उद्गातः किं स्तुतं स्तोत्रं होता प्रातरनुवाकेनान्वशंसीदिति स
ब्रूयादकार्षमहं तद्यन्मम कर्मागासिषं यद्ध्येयमिति ॥ ७ ॥
तत्रोपवादोऽन्योन्यस्य संवादः कश्चित् अस्ति । तस्यैव प्रदर्शनम् —
हे अध्वर्यो ! स्तुतं स्तोत्रमनु होता प्रातरनुवाकेन शस्त्रेण किमन्वशंसीत् इति
शंसनमकार्षीदिति । एवमुपवक्तृभिः पृष्टः सोऽध्वर्युः ब्रूयात् यन्मम कर्म
तदहमकार्षं तद् होतारं पृच्छतेति । तेन प्रयुक्ता उपवक्तारो हे होतः किं स्तुतं
स्तोत्रमनु प्रातरनुवाकेन शस्त्रेण त्वमशंसीरिति अपृच्छन् । ततः सः होता
ब्रूयात् यन्मम कर्म तदहमकार्षम् । तदुद्गातारं पृच्छतेति । तेन प्रयुक्ताः

1. RJA प्राक् for पूर्वम् .
2. MIJK किंचिद् for कंचिद्; R. ०वादनं for ०वादं.
3. R Bh JA. अन्योन्यसंवादः for अन्योन्यस्य संवादः.
4. Bh. त्वयोक्तं for स्तुतं.
5. RJ add ततः before तेन; RJ add वदेयुः after ०वक्तारो०.
6. Bh. A add होता before प्रात० ; MKSI om. शस्त्रेण; Bh T तं,
   RK किम् for त्वम्; R. किमकार्षीरिति, T किंत्वसाविति, I. किमन्वशंसारिति for
   त्वमशंसीरिति; RJA om. अपृच्छन्; IS अपृच्छत for अपृच्छन्; RJ पृष्टः,
   A तैरूदित् for ततः; Bh om. किमशंसीरिति...किमशंसीदिति (P. 35. L. 2)•
7. A om. ब्रूयात्...तैरूदितः स (P. 35. L. 2); R. एवं होत्रा,
   for तेन.