षड्विंश ब्राह्मण (सामवेद का अद्भुत ब्राह्मण - दैव-उत्पात शान्ति विधान सटीक)

एकादशः खण्डः
अथ रुद्रदेवत्याद्भुतविशेषे होमविशेषं दर्शयितुं पृथिव्या अधस्ताद्दिशो
निरीक्षणपूर्वकमावर्तनं दर्शयति—
सोऽधस्ताद्दिशमन्वावर्तते ॥ १ ॥
स वक्ष्यमाणाद्भुतविशेषवानधिकारी पृथिव्या अधस्ताद्दिशमन्वीक्ष्य
मनसा ध्यात्वावर्तते । होमार्थं प्रवर्तते । रुद्रस्य सर्वलोकाधारकत्वेनाधोभूम्या
दिशो वक्ष्यमाणानामद्भुतानां च रौद्रत्वाविशेषात् ॥
इदानीं निमित्तविशेषान् दर्शयति—
अथ यदास्य गवां मानुषमहिष्यजाश्वोष्ट्राः
प्रसूयन्ते, हीनाङ्गान्यतिरिक्ताङ्गानि विकृतरूपाणि वा
जायन्ते, असंभवानि संभवन्ति, अचलानि चलन्ति इत्येव-
मादीनि तान्येतानि सर्वाणि रुद्रदेवत्यान्यद्भुतानि
प्रायश्चित्तानि भवन्ति ॥ २ ॥
अथ पुनरस्य पुरुषस्य मानुषं मनुष्यत्वं मनुष्यरूपवत्संजनकत्वम् ।
गावो मनुष्यान् प्रसूयन्त इति यावत् । तथा महिष्यजाश्वोष्ट्राः प्रसूयन्ते ।
हीनाङ्गानि अङ्गहीनानि [अतिरिक्ताङ्गानि] अधिकाङ्गानि द्विशीर्षत्वादीनि
षडङ्गुलत्वादीनि जन्तुरूपाणि स्वजात्यननुरूपाधिकाङ्गयुक्तानि वा जायन्ते ।
असंभवानि शशविषाणप्रायाणि संभवन्ति जायन्ते । असूयानि कन्याजरठ-
बन्ध्यादीनि असूयन्ति प्रसूयन्ते प्रजाः । अबलानि असमर्थानि समर्थीभवन्ति ।
2. J. om. अथ...दर्शयति ; J. has only text and no commentary.
9. RI. महिषी अजा० for महिष्यजा०
17. R. ०जात्यानु for ०जात्यननु०
18. असूयानि See CN.