षड्विंश ब्राह्मण (सामवेद का अद्भुत ब्राह्मण - दैव-उत्पात शान्ति विधान सटीक)

चतुर्थोऽध्यायः (३) १५३

त्रिवृत्स्तोमं सप्रशंसं विधत्ते—
त्रिवृद्वै स्तोमानां क्षेपिष्ठो यत्त्रिवृद्भवत्याशी-
यस्तृणवै ॥ ४ ॥
यत् यस्मात् स्तोमानां मध्ये त्रिवृत् स्तोम एव क्षेपिष्ठः अत आशीयः
आशुतरं भ्रातृव्यं स्तृणवै हिंसानीति । तत्र त्रिवृदेव स्तोमो भवति नान्य
इत्यर्थः ॥ ४ ॥
सामविशेषं दर्शयति—
वषट्कारणिधनं भवति ॥ ५ ॥
व्याख्यातचरम् । यद्यपि समानमितरच्छ्येनेनेत्यनेनैव वषट्कारणिधनं
सिद्धं, तथापि तद्वचनं पवमाने रथन्तरं कुर्यात् बृहत्पृष्ठं प्लवं ब्रह्मसाम
(ष. वि. ब्रा. ४.२.१४) इति विहितस्य धर्मविशेषस्याप्राप्त्यर्थम् ॥ ५ ॥
स्तोत्रविकारं सप्रशंसं विधत्ते—
सप्तहं भवति । आसप्तमात् पुरुषादनायतनो भवति ।
यमेतेनाभिचरन्ति ॥ ६ ॥
त्वामिद्धि हवामहे (सा. २१४) इत्यस्यामृचि सप्तहं सप्तहनामकं
साम भवति पृष्ठस्य । तेन साम्ना आसप्तमात् पुरुषात् । अभिविधावाङ् ।
सप्तपुरुषपर्यन्तं सोऽनायतनो भवति अप्रतिष्ठितो भवति । यं भ्रातृव्यमेतेन
यागेनाभिचरन्ति । अनेनास्य साम्नः सप्तहनामकत्वं प्रदर्शितं भवति । सप्त-
पुरुषहननसाधनत्वप्रतिपादनात् । यद्वा तस्य त्वामिद्धि हवामहे (सा. २१४)
इत्यस्यां गानेन सप्तहकारसंपत्तेः सप्तहनामकत्वं द्रष्टव्यम् ॥ ६ ॥
एवं विशेषधर्मानुक्त्वा इदानीं श्येनवैशेषिकधर्मानतिदिशति —
समानमितरच्छ्येनेन ॥ ७ ॥

---

1. JT. before त्रिवृत् add तत्.
2. RJKS. om. यत् ; M. after क्षेपिष्ठः adds: क्षिप्रकारी.
3. M. यस्मात् for अपि.
4. MKR. om. तस्य.