षड्विंश ब्राह्मण (सामवेद का अद्भुत ब्राह्मण - दैव-उत्पात शान्ति विधान सटीक)
Shadvimsha Brahmana of the Samaveda with Commentary
सामवेदीय वैदिक ऋषि मण्डल द्वारा
पृष्ठ 123, कुल 226 में से
संदर्भ में पढ़ेंपञ्चमः खण्डः
अथाभिचरणीययज्ञेषु एकस्यै हिंकरोतीत्याद्याः पञ्चानुवाकाः त्रिवृदादीनां
त्रिणवपर्यन्तानां विष्टुतिचोदनाः । तत्र त्रिवृत्स्तोमस्येषुसंज्ञिके द्वे विष्टुती स्त
इति तद्विधायकं ब्राह्मणमेवमाम्नायते—
एकस्यै हिंकरोति स प्रथमया । तिसृभ्यो हिंकरोति
स मध्यमया । पञ्चभ्यो हिंकरोति स उत्तमया । एकस्यै हिंकरोति
स प्रथमया । तिसृभ्यो हिंकरोति स पराचीभिः । पञ्चभ्यो
हिंकरोति स एकया स एकया स तिसृभिः । इषुस्त्रिवृतो
विष्टुतिः ॥ १ ॥
प्रथममुद्गाता एकस्यै एकासृचं गातुं हिंकरोति हिंकारं कुर्यात् ।
क्रियार्थोपपदस्य च कर्मणि (पा. २. ३ १४) इति सर्वत्र चतुर्थी । सः
हिंकर्ता प्रथमया ऋचा गायेदिति शेषः । ततः तिसृभ्यः तिस्र ऋचो गातुं
हिंकरोति । स मध्यमया द्वितीया त्रिर्गायेत् । पञ्चभ्यो हिंकरोति । स हिंकर्ता
उत्तमया तृतीयया ऋचा पञ्चकृत्वो गायेदित्येका विष्टुतिः। अथ एकस्यै हिंकरोति।
स प्रथमयेति पूर्ववद्व्याख्येयम् तिसृभ्यो हिंकरोति । स पराचीभिस्तिसृभिः
ऋग्भिः आनुलोम्येन गायेदित्यर्थः । पञ्चभ्यो हिंकुर्यात् । स प्रथममेकया गायेत् ।
ततः स एकया द्वितीया गायेत् । स हिंकर्तोद्गाता तिसृभिः तृतीयया ऋचा
त्रिर्गायेदिति । एवं त्रिवृत इषुसंज्ञिका विष्टुतिर्द्वितीयेत्यर्थः ॥ १ ॥
अनया कर्तव्यतां दर्शयति—
अभिचरन्त्स्तुवीत ॥ २ ॥
3. M JRSIK ०संज्ञके for ०संज्ञिके.
10. J adds सः before प्रथमम् .
13. J. Subst मध्यमयेति मध्यमया ऋचा for मध्यमया; J.
for द्वितीया.
14. J अतः for अथ.
17. RSIK अतो for ततः and om. स एकया
द्वितीया; RSIK सकृत् for गायेत् .