सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
सौन्दरनन्द महाकाव्य (महाकवि अश्वघोष - विमला संस्कृत एवं हिन्दी व्याख्या सहित सम्पूर्ण १८ सर्ग)

सौन्दरनन्द महाकाव्य (महाकवि अश्वघोष - विमला संस्कृत एवं हिन्दी व्याख्या सहित सम्पूर्ण १८ सर्ग)

Saundarananda Mahakavya of Ashvaghosha

महाकवि अश्वघोष (व्याख्याकार: आचार्य जगदीशचन्द्र मिश्र) द्वारा

DevanagariHindipublished496 पृष्ठ

पृष्ठ 290, कुल 496 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 290

२३६ सौन्दरनन्दं महाकाव्यम्
अन्वयः—तज्जन्मव्याधिमृत्युव्यसनं परिगतम् इदं जगत् संसारे दिवि नृषु नरके
तिर्यक्पितृषु च भ्राम्यमाणं मत्वा यत् त्राणं निर्भयं यत् शिवम् अमरम् अजरं
निःशोकम् अमृतं तद्धेतोः ब्रह्मचर्यं चर, हि चलं स्वर्गं प्रति रुचिं जहि ॥ ६२ ॥
व्याख्या—तत् = तस्मात्, जन्मव्याधिमृत्युव्यसनपरिगतम्—जन्म च = उत्पत्तिश्च,
व्याधिश्च = रोगश्च, मृत्युश्च = मरणञ्च, व्यसनञ्च = विपत्तिश्च, तैः, परिगतम् = परि-
व्याप्तम्, इदम् = एतत्, जगत् = संसारे, दिवि = स्वर्गे, नृषु = मानवयोनिषु, नरके =
अधोलोके, तिर्यक्पितृषु = पशुपक्षिपितृलोकेषु, भ्राम्यमाणम् = परिचरत्, मत्वा = अनु-
भूय, यत् त्राणम् = रक्षणम्, निर्भयम् = अभयम्, यत् शिवम् = कल्याणम्, अमरम् =
अमर्त्यम्, अजरम् = निर्जरम्, निःशोकम् = शोकरहितम्, अमृतम् = मुक्तम्, तद्धेतोः =
तस्मात्कारणात् तदर्थञ्च, ब्रह्मचर्यम् = ब्रह्मचारीव्रतम्, चर = विधेहि, हि = यतः,
चलम् = नश्वरम्, स्वर्गम् = देवलोकं प्रति, रुचिम् = कामनाम्, जहि = परित्यज ॥६२॥
हिन्दी—इस संसार को जन्म, रोग, मृत्यु प्रभृति विपत्तियों से घिरा मानकर
स्वर्ग में, नर्क में, पक्षी और पशुयोनि में, पितृलोक में और संसार में प्राणी घूम रहा
है। और जो रक्षक है, अभय है, मंगलकारी है, अजर-अमर है, शोकरहित है, उसी
के लिए ब्रह्मचर्य का पालन करो और इस चंचल स्वर्ग के प्रति आसक्ति छोड़ो ॥६२॥
सौन्दरनन्द महाकाव्य में 'स्वर्गापवाद' नामक एकादश सर्ग समाप्त ॥ ११ ॥