सौन्दरनन्द महाकाव्य (महाकवि अश्वघोष - विमला संस्कृत एवं हिन्दी व्याख्या सहित सम्पूर्ण १८ सर्ग)

नन्द-विलापः ] सप्तमः सर्गः १४५
तस्माद्भिक्षार्थं मम गुरुरितो यावदेव प्रयात-
स्त्यक्त्वा काषायं गृहमहमितस्तावदेव प्रयास्ये ।
पूज्यं लिङ्गं हि स्खलितमनसो बिभ्रतः क्लिष्टबुद्धे-
र्नामुत्रार्थः स्यादुपहतमतेर्नाप्ययं जीवलोकः ॥ ५२ ॥
सौन्दरानन्दे महाकाव्ये नन्दविलापो नाम सप्तमः सर्गः ॥ ७ ॥
अन्वयः—तस्मात् यावदेव मम गुरुः भिक्षार्थम् इतः प्रयातः तावदेव अहं काषायं
त्यक्त्वा इतः गृहं प्रयास्ये, हि स्खलितमनसः पूज्यं बिभ्रतः क्लिष्टबुद्धेः उपहतमतेः
अमुत्रार्थः स्यात् नाप्ययं जीवलोकः ॥ ५२ ॥
व्याख्या--तस्मात् = तेन हेतुना, यावत् = इत्यवधारणार्थम्, मम = नृपनन्दस्य,
गुरुः = भगवान् बुद्धः, भिक्षार्थम् = भिक्षायै, इतः = अस्मात् स्थानात्, प्रयात:= गमि-
ष्यति, तावदेव = तस्मिन्नेव काले, अहम् = नन्दः, काषायम् = कषायवस्त्रम्, त्यक्त्वा =
परित्यज्य, इतः = आश्रमात्, गृहम् = सदनम्, प्रयास्ये = यास्यामि, हि = यतः,
स्खलितमनसः-स्खलितम् = चलितम्, मनः = चित्तम्, यस्य तस्य, पूज्यम् = पवित्रम्,
लिङ्गम् = भिक्षुवेषम्, बिभ्रतः = धारयतः, क्लिष्टबुद्धेः-क्लिष्टा = कठोरा, बुद्धिः =
मतिर्यस्य सः, उपहतमतेः--उपहताः=हताः, मतिः = बुद्धिर्यस्य सः तस्य, न = नहि,
अमुत्रार्थः = परलोकप्रयोजनः, स्यात् = भवेत्, नाप्ययम् = नैषः, जीवलोकः--जीवस्य
लोकः जीवलोकः = संसार इत्यर्थः ॥ ५२ ॥
हिन्दी-अतः ज्योंही मेरे गुरु भिक्षा के लिए यहाँ से प्रस्थान करेंगे, त्योंही इस
गेरुए वस्त्र को छोड़कर मैं भी यहाँ से घर चला जाऊँगा, क्योंकि पूज्य भिक्षु-वेष
को चंचल मन से धारण करते हुए पाप बुद्धिवाले का न तो इहलोक बनेगा और
शोकाकुल बुद्धि के कारण न ही परलोक ही बनेगा ॥ ५२ ॥
सोन्दरनन्द महाकाव्य में 'नन्द-विलाप' नामक सप्तम सर्ग समाप्त ॥ ७ ॥