सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
सात्वत संहिता (पाञ्चरात्र आगम - भगवान् सङ्कर्षण-नारद संवाद सान्वय सटीक)

सात्वत संहिता (पाञ्चरात्र आगम - भगवान् सङ्कर्षण-नारद संवाद सान्वय सटीक)

Satvata Samhita of Pancharatra Agama with Commentary

भगवान् सङ्कर्षण / महर्षि नारद द्वारा

DevanagariHindipublished837 पृष्ठ

पृष्ठ 534, कुल 837 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 534

एकोनविंशः परिच्छेदः ४७५
तत्र तद्विघ्नशान्त्यर्थमस्त्रान्तं विद्धि मन्त्रपम् ।
विपर्यये तु नेत्रान्तो मन्त्रो यस्मान्महामते ॥ (२१३९-४०)
इति फलाभिसन्धिभेदेनोभयोरपि चरमाङ्गत्त्वं द्वितीयपरिच्छेदे
प्रतिपादितम् ॥ ११०-११४ ॥
इसी प्रकार तेजस्तत्त्व से लेकर मनस्तत्त्वान्त का तथा मन्त्राध्वा से लेकर
वर्णाध्वा पर्यन्त इन चारों का संस्कार करे । इसके बाद नेत्रमन्त्र से अथवा अस्त्रमन्त्र
से शक्ति युक्त शिष्य चैतन्य को बुद्धिमय अध्वा में संयुक्त करे । फिर उस शक्ति
को पूर्व की भाँति अग्नि में संयुक्त करे, फिर उसे ऐश्वर बीज के द्वारा जप एवं
ध्यान लक्षण वाले समाधि में संयुक्त करे । समाधि में सानन्द लीन हो जाने पर
साधक द्वैत मात्र का अनुभव नहीं करता ॥ ११०-११४ ॥
होमविधिः
आहुतीनां शतं हुत्वा तदापादनकर्मणि ॥ ११४ ॥
नीत्वा समानतां सर्वं तेनैव स्वधियाऽखिलम् ।
सह संवेद्यजालेन वाक्प्रबन्धं यथास्थितम् ॥ ११५ ॥
निस्तरङ्गमयो भूत्वा दद्यात् पूर्णाहुतिं पराम् ।
होमविधिमाह—आहुतीनामिति द्वाभ्याम् ॥ ११४-११६ ॥
उस समाधि में सिद्धि के लिये आचार्य सौ आहुतियाँ प्रदान करे । जिज्ञासा
वाली अपने उस बुद्धि से यथास्थित सभी वाक् प्रबन्धों को एक ही साथ समान
रूप से समझे । तदनन्तर निःशङ्क होकर परा पूर्णाहुति प्रदान करे ॥ ११४-११६॥
अथास्मितां प्राप्य गुरुः प्रदद्यादाहुतीः पुनः ॥ ११६ ॥
बीजनाथेन शिष्यस्य त्वपमोक्षनिवृत्तये ।
पदैरोद्धारसंरुद्धैः पदावस्थितमानसः ॥ ११७ ॥
सर्वज्ञो भव चोक्त्वैवं जुहुयाद् द्वादशाहुतीः ।
भवैवमेव भगवन् निरवद्यो निराश्रयः ॥ ११८ ॥
सर्वेश्वरः सर्वशक्तिः सुसम्पूर्णोऽच्युतो वशी ।
व्यापी निरुद्धषाड्गुण्यो निर्विकारो निरञ्जनः ॥ ११९ ॥
नित्यो नित्योदितज्ञानो नित्यानन्दः सुनिष्कलः ।
अनाद्यनन्तोऽनिधनो वासुदेवो विभूतिमान् ॥ १२० ॥
भूत्वैवं च ततः कुर्यात् पूर्णया पुनरेव हि ।
पुनरपमोक्षनिवृत्त्यर्थं होममाह—अथेति पञ्चभिः । बीजनाथेन = ऐश्वर्यबीजे-
नेत्यर्थः । विशाखयूपबीजेनेति यावत् ॥ ११६-१२१ ॥