सार्थ तुकाराम गाथा (मराठी अभंग व भावार्थ)

सार्थ तुकारामगाथा ४२५
धांवतोस अशी उणीव का ? ३ तुकाराम महाराज म्हणतात, देवा, मी तुमच्या समोर येऊन उभा आहे, मला
सांगा ना सर्व काही ४
९३० आपल्याला तुम्ही रूपासी समजा । फासया घरजा आरसिया ॥ १ ॥
हे तो नव्हे देहबुद्धीचे कारण । होईल नारायणे दान केले ॥ २ ॥
शत्रूचिया बाणे वर्मासि स्पर्शवे । हे तो नाहीं ठावे मोकलिया ॥ ३ ॥
तुका म्हणे बहु मुरें या वचना । सत्याविण जाणा चाल नाहीं ॥ ४ ॥
शब्दार्थ व टीपा - फासया-बाय म्हणून, घरजा-त्याग, राग
अर्थ - आपापल्या रूपांना तुम्ही समजून घ्या ना उगाच रागारागाने आरसाच टाकून देण्यात काय अर्थ
आहे ? १ देहबुद्धी निर्माण होऊन नीट शरीर रक्षणाचे समजले म्हणजे गुह्यरूप प्राप्त होते असे नाही नारायणाने
दान दिले तरच रूप आपणास मिळते २ शत्रूच्या बाणामुळे शत्रूच्या वर्मास स्पर्श होतो, पण ते बाण सोडणाऱ्यास
समजत नाही ३ तुकाराम महाराज म्हणतात, बहुमुलानी ही वचने सांगितली तरी सत्याशिवाय त्याना महत्व
नाही ४
९३१ न मनावी चिंता तुम्ही सतजनों । हिरा स्फटिकमणी केवि होय ॥ १ ॥
पडिला प्रसंग स्थळा त्या सारिखा । देखिला पारिखा भाव कांहीं ॥ २ ॥
बहुतासी भय एकाचिया दंडे । बहुत या तोडे वचनासी ॥ ३ ॥
तुका म्हणे नाहीं बैसरी या सर । करायाचे चार वेडे वेडे ॥ ४ ॥
शब्दार्थ व टीपा - न मनवी-मानू नये करू नये पारिखा-परका, सर-बरोबरी
अर्थ - तुम्ही सत लोकानी कसलीही चिंता करू नये कारण हिऱ्याप्रमाणे लाभलेला हा परमेश्वर स्फटिक-
मण्याप्रमाणे होणार नाही १ जेथे आपण आहोत, त्यानुसारच जो प्रसंग निर्माण झाला आहे काही परका भावही
पाहिला हेही खरे आहे २ एकाला शिक्षा केली की, इतर पुष्कळांना भय वाटू लागते शब्दानाही पुष्कळ वेगवेगळा
अर्थ प्राप्त झालेला असतो ३ तुकाराम महाराज म्हणतात, नाना प्रकारचे वेडेचार करणारी व इतरांची बरोबरी
करणारी अशी माझी वाणी नाही ४
९३२ यथाविधि पूजा करी । सामग्री तोवरि हे नाहीं ॥ १ ॥
आतां माझा सर्व भार । तू दातार घालविसी ॥ २ ॥
मंगळ ते तुम्हीं १ जाणा । नारायणा काय ते ॥ ३ ॥
तुका म्हणे समर्पिला । तुज विठ्ठला देहभाव ॥ ४ ॥
शब्दार्थ व टीपा - सामग्री-सामग्री
अर्थ - देवा यथाविधीने पूजा करावी अशी काही सामग्री मजजवळ नाही १ परंतु दातारा, माझा सर्व
भार आता तुम्हीच चालवीत आहात २ नारायणा, जे काही पवित्र व मंगल आहे ते तुम्ही जाणीत आहात ३
तुकाराम महाराज म्हणतात देवा हा सब देहभाव मी तुलाच समर्पित केलेला आहे ४
९३३ भवसिंधूचे हे तारू । मज विचारु पाहता ॥ १ ॥
चित्तीं तुझे धरिन पाय । सुख काय तें तेथें ॥ २ ॥
माझ्या खुणा मनापाशी । तें या रसीं बुडाले ॥ ३ ॥
तुका म्हणे वर्म आले । हाता भले हें माझा ॥ ४ ॥
शब्दार्थ व टीपा - विचारु-विचार करून पाहता
१ आम्ही जाणा
तु गाथा ५४