सार्थ तुकाराम गाथा (मराठी अभंग व भावार्थ)

१०८ सार्थ तुकारामगाथा
वर्षाव झाला आरती करणारांची दाटी झाली सर्व गोपाळ तुळशीच्या माळा तयार करून पाडुरंगास घालू लागले ५
या देवाचा राजा व गोपांचा प्रियकर श्रीकृष्ण माझ्या मनात किती सुख देतो म्हणून सांगू ? असे तुकाराम
महाराज म्हणतात ६
२१२ माझे गडी कोण कोण । निवडा भिन्न यातुनी ॥ १ ॥
आपआपणामध्ये मिळो । एक खेळो एकाशीं ॥ २ ॥
घाबरियाच्या मोडा काड्या । धाडा भाड्या वळतिया ॥ ३ ॥
तुका म्हणे देवापाशीं । विटाळशीं नसावो ॥ ४ ॥
शब्दार्थ व टीपा - काड्या मोडणे-खेळातून काढणे, भाड्या-भित्र्या
अर्थ - माझे सोबती कोणकोण आहेत ते सांग पाहू गोपाळांच्या मेळाव्यातून हे मला निवडून द्या पाहू १
आपण आपल्या स्वरूपातच मिळून एकमेकाशी खेळू या २ या खेळात जे गडी घावरतील त्यांना खेळातून काढून
टाका अशा भित्र्या गड्याना इंद्रियरूपी गाई वळापला पाठवून देऊ ३ तुकाराम महाराज म्हणतात, या देवापाशी
ज्याच्या चित्तात विटाळ झाला आहे असा मनुष्य नसावा ४
२१३ हेचि अनुवाद सदा सर्वकाळ । करुनिया गोपाळकाला सेवू ॥ १ ॥
वोरसले कामधेनूचे दुभते । सपूर्ण आइतें गगनभरी ॥ २ ॥
सत सनकादिक गोमट्या परवडी । विभाग आयडी इच्छेचिये ॥ ३ ॥
तुका म्हणे मधीं घालू नारायण । मग नव्हे सीण कोणा खेळें ॥ ४ ॥
शब्दार्थ व टीपा - अनुवाद-स्मरण वोरसले-प्राप्त झाले, गोमट्या-चांगल्या परवडी-प्रकारांनी
अर्थ - भगवंताच्या स्वरूपाचे स्मरणच सर्वकाळ करून या गोपाळांच्या बरोबर आपण या काल्याचे सेवन करू
या १ आज कामधेनूचे हे दुभते आपणास प्राप्त झाले आहे या दुग्धामृताने पूर्णपणे सारे आकाश भरून गेले आहे २
सनकादिक संतानी विविध अशा चांगल्या प्रकारानी व मोठ्या प्रमाने त्याचा लाभ आपल्या इच्छेप्रमाणे घ्यावा ३
तुकाराम महाराज म्हणतात, मध्यभागी नारायणाला ठेवून खेळ केला म्हणजे मग कसलाही क्षीण कधी आपणास
होत नाही ४
२१४ अधिकाचा मज काटाळा । तुम्हा गोपाळा संगति ॥ १ ॥
काय नाही तुम्हापाशीं । सकळाविशीं सपन्न ॥ २ ॥
उद्योगाचा नेघें भार । लागल्या सार पुरते ॥ ३ ॥
तुका म्हणे अधीर जिणे । नारायणे न करावे ॥ ४ ॥
शब्दार्थ व टीपा - अधिकाचा-ऐश्वर्याचा
अर्थ - नारायणा, तुमच्या व या गोपाळांच्या संगतीमुळे मला ऐश्वर्याचा व संपत्तीचा कंटाळाच आलेला
आहे १ तुमच्या संगतीत काय मिळण्यासारखे नाही? सर्व संपत्तीचा साठा यथ आहे २ कोणत्याही व्यावहारिक
कामाचा भार आपण घेण्याची जरुरी नाही येथे आल्याचे सुख हेच समाधानाचे सार आहे ३ तुकाराम महाराज
म्हणतात नारायणा, माझे जिणे इतके अधीर करू नका ४
२१५ जालो आता एके ठायीं । न वचू काहीं एकमेका ॥ १ ॥
सरलो हेगे देउनि मोट । कटकट काशाची ॥ २ ॥
सोडोनििया गांठीं पाहें । काय आहे त्यात ते ॥ ३ ॥
तुका म्हणे जालो निराळा । आता गोपाळा देऊ गोमा ॥ ४ ॥