सार्थ तुकाराम गाथा (मराठी अभंग व भावार्थ)

कान्होबाला जागे करू व आपल्या ताटात त्याला घास भागू मग सर्व गडी संतुष्ट होऊन विठ्ठलनामाचे फेर देऊ
असे तुकारामबुवा म्हणतात ११
२१० आजि ओस अमरावती । काला पाहावया येती ।
देव विसरती । देहभाव आपुला ॥ १ ॥
आनंद न समाये मेदिनी । चारा विसरल्या पाणी ।
तटस्थ त्या ध्यानौँ । गाई जाल्या श्वापदें ॥ २ ॥
जें या देवांचें दैवत । उभें आहे या रंगात ।
गोपाळांसहित । क्रीडा करी कान्होबा ॥ ३ ॥
तया सुखाची शिराणी । तींच पाउले मेदिनी ।
तुका म्हणे मुनी । धुंडितां न लामती ॥ ४ ॥
शब्दार्थ व टीपा - मेदिनी-पृथ्वी, शिराणी-कळस
अर्थ - या गोपाळांचा काला पाहण्यासाठी सारे देव आल्यामुळे आज अमरावतीही ओस पडलेली आहे
त्याचे देहभान हरपून गेले आहे १ काल्याचा आनंद या सबंध पृथ्वीवरही मावत नाही वनातील सर्व गाई व
श्वापदे चारा खायचे व पाणी प्यायचे विसरून गेल्या त्याच्या सर्वं वृत्ती या श्रीहरीच्या ठिकाणी एकवटून आल्या २
या सर्व देवांचे दैवतच आज या काल्याच्या आनंदाच्या रंगात उभे आहे, हा श्रीकृष्ण गोपाळांबरोबर आज क्रीडा
करीत आहे ३ सर्व सुखाचा कळस म्हणजे पृथ्वीवरील याची पाऊले होत तुकाराम महाराज म्हणतात, या पावलां-
साठी ऋधिमुनी सर्व जग धुंडतात पण त्याना ही सापडत नाहीत ४
२११ चला बाई पांडुरंग पाहूं वाळवंटीं ।
माडियेला काला भोवती गोपाळाची दाटी ॥ १ ॥
आनंदें कवळ देती एकामुखीं एक ।
न म्हणती सान थोर अवघीं सकळिक ॥ २ ॥
हुगामा हुबरी पावा वाजविती मोहरी ।
घेतलासे फेर माजी घालुनिया हरी ॥ ३ ॥
लुब्धल्या नारी नर अवघ्या पशुयाती ।
विसरलीं देहभाव शंका नाहीं चित्तीं ॥ ४ ॥
पुष्पाचा वरषाव जाली आरतियाची दाटी ।
तुळसी गुफोनिया माळा घालितील कंठीं ॥ ५ ॥
यादवाचा राणा गोपीमनोहर कान्हा ।
तुका म्हणे सुख वाटे देखोनिया मना ॥ ६ ॥
शब्दार्थ व टीपा - कवळ-घास
अर्थ - चला बायांनो, वाळवंटात जाऊन पाडुरंगाचे दर्शन घेऊ या विठ्ठलाने काल्याचा खेळ मांडून
समोवती गोपाळांची दाटी निर्माण केली आहे १ मोठ्या आनंदाने हे गोपाळ एकमेकाना घास देऊ लागले कुणी
कुणास लहान थोर मानीत नव्हते २ सर्व गोपाळ मध्यभागी श्रीकृष्णाला ठेवून त्याच्या भोवती फेर धरतात,
हुगामा, हुबरीचे खेळ करतात, पावा किंवा बासरी वाजवितात. ३ या क्रीडेमुळे सर्व स्त्रीपुरुष व प्राण्याच्या सर्व
जाती लुब्ध होऊन गेल्या. त्याचा देहभाव विसरून गेला यात शंकाच नाही ४ यावेळी आकाशातून पुष्पाचा