संस्कार विधि (महर्षि दयानन्द सरस्वती - षोडश वैदिक संस्कार एवं गुरुकुल विधान सटीक)
Sanskar Vidhi of Maharshi Dayananda Saraswati
महर्षि स्वामी दयानन्द सरस्वती द्वारा
पृष्ठ 38, कुल 318 में से
संदर्भ में पढ़ें३४ संस्कारविधिः
ओं भूर्भुव॒: स्व॑: । अग्न॒ आयू॑ंषि पवस॒ आ सु॒वोर्ज॒मिषं॑ च
नः । आ॒रे बा॑धस्व दु॒च्छुनां॑ स्वाहा॑ ॥ इदमग्नये पवमानाय—इदन्न
मम ॥ १ ॥
ओं भूर्भुव॒: स्व॑: । अ॒ग्निरृषि॒: पव॑मान॒: पाञ्च॑जन्यः पु॒रोहि॑तः ।
तमी॑महे महा॒गयं॑ स्वाहा॑ ॥ इदमग्नये पवमानाय—इदन्न
मम ॥ २ ॥
ओं भूर्भुव॒: स्व॑: । अग्ने॒ पव॑स्व॒ स्वपा॑ अ॒स्मे वर्च॑: सु॒वीर्य॑म् ।
दध॑द्र॒यिं मयि॒ पोषं॑ स्वाहा॑ ॥ इदमग्नये पवमानाय—इदन्न
मम ॥ ३ ॥ —ऋ० मं० ९ । सू० ६६ । मं० १९-२१ ॥
ओं भूर्भुव॒: स्व॑: । प्र॒जाप॑ते॒ न त्वदे॒तान्य॒न्यो विश्वा॑
जा॒तानि॒ परि॒ ता ब॑भूव । यत्का॑मास्ते जु॒हुमस्तन्नो॑ अस्तु व॒यं
स्या॑म॒ पत॑यो रयी॒णां स्वाहा॑ ॥ इदं प्रजापतये—इदं न मम ॥ ४ ॥
—ऋ० मं० १० । सू० १२१ । मं० १० ॥
इनसे घृत की चार आहुति करके “अष्टाज्याहुति”
निम्नलिखित मन्त्रों से सर्वत्र मङ्गल-कार्यों में आठ आहुति देवें,
परन्तु किस-किस संस्कार में कहाँ-कहाँ देनी चाहिएँ, यह विशेष
बात उस-उस संस्कार में लिखेंगे। वे आठ आहुति-मन्त्र ये
हैं—
ओं त्वं नो॑ अग्ने॒ वरु॑णस्य वि॒द्वान् दे॒वस्य॑ हेळोऽव॑
यासिसीष्ठाः । यजि॑ष्ठो वह्नि॑तमः शोशु॑चा॒नो विश्वा॒ द्वेषां॑सि प्र
मु॑मु॒ग्ध्य॒स्मत् स्वाहा॑ ॥ इदमग्निवरुणाभ्याम्—इदं न मम ॥ १ ॥
ओं स त्वं नो॑ अग्नेऽव॒मो भ॑वो॒ती नेदि॑ष्ठो अ॒स्या उ॒षसो॑
व्यु॑ष्टौ । अव॑ यक्ष्व नो॒ वरु॑णं ररा॑णो वी॒हि मृ॑ळी॒कं सु॒हवो॑ न
एधि॒ स्वाहा॑ ॥ इदमग्निवरुणाभ्याम्—इदं न मम ॥ २ ॥
—ऋ० मं० ४ । सू० १ । मं० ४, ५ ॥