सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
सङ्गीतरत्नाकर: प्रथम भाग (शार्ङ्गदेव - स्वरगताध्याय सविस्तार व्याख्या व अनुवाद सहित)

सङ्गीतरत्नाकर: प्रथम भाग (शार्ङ्गदेव - स्वरगताध्याय सविस्तार व्याख्या व अनुवाद सहित)

Sangita Ratnakara of Sarangadeva (Svaradhyaya)

शार्ङ्गदेव (अनुवादक: डॉ. आर. के. श्रृङ्गी एवं डॉ. प्रेमलता शर्मा) द्वारा

DevanagariHindipublished251 पृष्ठ

पृष्ठ 20, कुल 251 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 20

विषयसूची
प्रथमः स्वरगताध्यायः
श्लोकसङ्ख्या
१. प्रथमं पदार्थसङ्ग्रहप्रकरणम् १-४१ ख
(i) मङ्गलाचरणम् १
(ii) ग्रन्थकर्तृवंशवर्णनम् २-८
(iii) ग्रन्थकृतो वैशिष्ट्यं, ग्रन्थप्रणयनहेतुश्च ९-१४
(iv) पूर्वाचार्यस्मरणम् १५-२१ख
(v) सङ्गीतलक्षणं, तत्र मार्गदेशीविभागश्च २१ग-२४ख
(vi) गीतस्य प्राधान्यम् २४ग-२५ख
(vii) गीत-प्रशंसा २५ग-३०
(viii) ग्रन्थस्थसप्ताध्यायानां वस्तुसंग्रहः ३१-४१ख
२. द्वितीयं पिण्डोत्पत्तिप्रकरणम् १-१६८ख
क. विषयावतारणम् १-३
(i) नादमहिमा १-२
(ii) द्विविधो नादः, पिण्डोत्पत्तिप्रतिपादनौचित्यम् ३
ख. पिण्डोत्पत्तौ दार्शनिकतत्त्वनिरूपणम् ४-२२
(i) ब्रह्मस्वरूपम् ४-५ग
(ii) जीवस्वरूपम् ५घ-८क
(iii) सूक्ष्मशरीरम् ८ख-९ख
(iv) सृष्टिसंहार-प्रवाहः ९ग-१०
(v) जीवब्रह्मणोः सम्बन्धः ११-१२ख
(vi) भौतिकसृष्टिः १२ग-१५
(vii) भौतिकदेहभेदाः १६-१७ख
(viii) मानुषदेहाभिधाने हेतुः १७ग घ
(ix) जीवस्य गर्भाशयेऽवतरणम् १८-२२
ग. पिण्डोत्पत्तावायुर्वेदानुसारिनिरूपणम् २३-११९d
(i) गर्भस्य वृद्धिक्रमः २३-४१
(ii) बालकस्य जन्म ४२
(iii) जीवस्य नित्यता (अनुमिता) ४३
(iv) देहस्य षड्भावाः ४४-५६ख
(v) ...... ५६ग-७१ख
( xxxv )
(vi) त्रिविधदेहानां भेदकथनम् ७१ग-७४
(vii) देहस्य षडङ्गानि ७५क-ख
(viii) देहस्य प्रत्यङ्गानि ७५ग-११९

  1. ग्रन्थकृतप्रतिज्ञा (७५ग घ)
  2. त्वचः कलाश्च (प्रत्येकं सप्तधा) (७६-७८)
  3. धातवः (७९-८०)
  4. आशयाः (सप्त) (८१-८२ख)
  5. हृदयस्य चेतनस्थानत्वम् (८२ग-८३ग)
  6. जीवस्य अवस्थात्रयम् (८३घ-८६ख)
  7. नवस्रोतांसि (८६ग-८७)
  8. जालानि, कूर्चाः, मांसरज्जवः, सीवन्यश्च (८८-८९)
  9. अस्थीनि, तेषां संख्या, भेदाश्च (९०-९२ख)
  10. अस्थिसन्धयः, तेषां संख्या, भेदाश्च (९२ग-९४ख)
  11. अन्यसन्धीनां संख्या (९४ग घ)
  12. स्नायवः (९५-९६)
  13. पेश्यः (९७-१००)
  14. सिराधमनिकानां संख्या (१०१)
  15. मूलसिराः, भिन्नसिराश्च (१०२-१०५ख)
  16. रसवाहिन्यो धमन्यः (१०५-११३)
  17. मर्मस्थानानि (११४क ख)
  18. रोमाणि, श्मश्रु, केशाश्च (११४ग-११६क)
  19. देहस्थरसानां मानम् (११६ख-११८)
  20. उपसंहारः (११९)
    घ. हठयोगानुसारि निरूपणम् १२०-१६३
    (i) दशचक्राणि १२०-१४५ख
  21. आधार-चक्रं, कुण्डलिनी च (१२०-१२२ख)
  22. स्वाधिष्ठान-चक्रम् (१२२ग-१२४ख)
  23. मणिपूरक-चक्रम् (१२४ग-१२६ख)
  24. अनाहत-चक्रम् (१२६ग-१२९ख)
  25. विशुद्धि-चक्रम् (१२९ग-१३१ख)
  26. ललना-चक्रम् (१३१ग-१३३ख)
  27. आज्ञा-चक्रम् (१३३ग-१३४ख)
  28. मनश्चक्रम् (१३४ग-१३५)
  29. सोम-चक्रम् (१३६-१३८)
  30. सहस्रपत्र-चक्रम् (१३९)
  31. गीतादिसिद्धौ चक्राणां साधकत्वं
    बाधकत्वञ्च (१४०-१४५ख)