सङ्गीतदर्पण (दामोदर पण्डित - तंजौर सरस्वती महल संस्करण, सङ्गीत एवं नाट्य लक्षण)
Sangita Darpana of Damodara Pandita (TMSSML Edition)
दामोदर पण्डित (सम्पादक: के. वासुदेव शास्त्री) द्वारा
पृष्ठ 52, कुल 258 में से
संदर्भ में पढ़ें23
अथ अलङ्कारप्रस्तारः । सरि सरिग रिग रिगम गम गमप ।
मप मपध पध पधनि धनि धनिस इति प्रथमः ।
सस रिरि गग मम पप धध निन सस इतिद्वितीयः ॥ १४५ ॥
इति अलङ्कारलक्षणम् ।
(144—145) Alankaras or graceful variety in the four
forms of musical effort.
சு. (144—145) 'அலங்காரங்கள்' அல்லது வர்ணங்களின்
அழகிய வகைகள்.
ग्रहांशतारमन्द्राश्च न्यासापन्यासकौतथा ।
अपि सन्न्यासविन्यासौ बहुत्वं चाल्पताततः ॥ १४६ ॥
इति राग लक्षणं
146. The function of swaras in the formaton of
Ragas :—
Graha (Initial note) Amsa (Dominant note) Tara-
Highest note) Mandra (Lowest note) Nayasa (Final note)
Apanyas (notes for Staying) Sanyasa & Vinyasa (notes
for beginning & ending of parts of a musical piece)
(சு. 146) ராகத்தின் முக்கிய ஸ்வரங்கள் ;—
கிரஹம் (ஆரம்பிக்கும் ஸ்வரம்,) அம்சம் (முக்கிய ஸ்வரம்,)
தாரம் (ராகத்தின் மேல் கோடி,) மந்த்ரம் (கீழ் கோடி,) நியாஸம்
(முடிக்கும் ஸ்வரம்,) அபந்நியாஸம் (இடையே நிற்கும் ஸ்வரம்,)
ஸந்நியாஸ, விந்நியாஸம் (ராகப் பகுதிகளின் ஆரம்பம், முடிவு).
अथ स्वरा उच्यन्ते ।
श्रुतिभ्यः स्युः स्वराः षड्जऋषभगान्धारमध्यमाः ।
पञ्चमोधैवतश्चेति निषाद इति सप्तते ।
तेषां संज्ञासरिगम पधनीत्यपरामताः ॥ १४७ ॥
षड्जं वदति मयूरः स्वरमृषभं चातको ब्रूते ।
गान्धाराख्यं छागो निगदति पक्षी मध्यमं क्रौञ्चः ॥ १४८ ॥