सङ्गीतदर्पण (दामोदर पण्डित - तंजौर सरस्वती महल संस्करण, सङ्गीत एवं नाट्य लक्षण)
Sangita Darpana of Damodara Pandita (TMSSML Edition)
दामोदर पण्डित (सम्पादक: के. वासुदेव शास्त्री) द्वारा
पृष्ठ 51, कुल 258 में से
संदर्भ में पढ़ें22
गानक्रियोच्यते वर्णः सचतुर्धानिरूपितः ।
स्थाय्यारोह्यवरोही च संचारीचाथलक्षणम् ॥ १४१ ॥
स्थित्वास्थित्वा प्रयोगः स्यात् एकैकस्य स्वरस्ययः ।
स्थायी वर्णः सविज्ञेयः परावन्वर्थ नामको ॥
एतत्संमिश्रणाद्वर्णः सञ्चारी परिकीर्तितः ।
अथवा । यत्रोपविशतेरागः स्वरः स्थायी स कथ्यते ॥ १४२ ॥
इति स्थाय्यादिवर्णलक्षणम् ।
(141—142) 'Varna' or musical effort, 4 in numbers :
as cent, descent, going up & down and staying in a note -
(சு, 141-142) 'வர்ணம்' அல்லது கானக்ரியை. இது 4
வகை :— ஆரோகி, அவரோகி, சஞ்சாரி, ஸ்தாயி— அதாவது
ஏறுதல், இறங்குதல், மேலும் கீழும் செல்லுதல், ஒரே இடத்தில்
நிற்றல்.
गीतादौस्थापितो यस्तु सग्रहस्वर उच्यते । इति ग्रहस्वरः ।
न्यासस्वरस्तु विज्ञेयः यस्तु गीतसमापकः । इति न्यासस्वरः ।
बहुलत्वं प्रयोगेषु सअंशस्वर उच्यते ॥१४३॥ इति अंशस्वरः ।
143— 'Graha' or the note with which tune starts,
Nyasa' or the 'finale'; and 'Amsa' or the dominant note
of the tune, or the note most freeuenthy used.
(சு. 143) 'க்ரஹ ஸ்வரம்' அல்லது ராகம் ஆரம்பிக்கும்
ஸ்வரம்; 'நியாஸ ஸ்வரம்' அல்லது ராகம் முடியும் ஸ்வரம்;
அம்ச ஸ்வரம்' அல்லது ராகத்தின் முக்கிய ஸ்வரம் அல்லது
ராகத்தில் அடிக்கடி உபயோகிக்கப்படும் ஸ்வரம்.
विशिष्टवर्णसन्दर्भमलङ्कारं प्रचक्षते ।
एकैकस्यां मूर्छनायां त्रिषष्टिरुदिताबुधैः ॥ १४४ ॥