रूपमण्डन एवं देवमूर्त्ति-प्रकरणम् (मण्डन सूत्रधार - प्राचीन मूर्तिकला एवं देव-प्रतिमा लक्षण सटीक)

: १२४ देवतामूर्त्तिप्रकरणम्
[ प्रणालदिङ्नियमः ]
पूर्वापरे यदा द्वारं प्रणालं चोत्तरे शुभम् ।
प्रशस्तं सर्वदेवानामिति शास्त्रार्थनिश्चयः ॥ १२७ ॥
[ पिण्डिकाया लक्षणम् ]
लिङ्गायामपृथुकॢप्तं पिण्डिकानान्तु लक्षणम् ।
(आ?तत्वा)दौ ब्रह्मविष्णोश्च पिण्डिकाना(मुपध्य?)विदुः ।
[ तस्याः स्वजातिकर्त्तव्यत्वम् ]
जात्यैकया विधातव्यं नेष्टमन्योन्यसंकरम् ॥ १२८ ॥
[ तत्र मतान्तरम् ]
आहुः शैलेष्टमेकेचित् पीठं पक्केष्टकाम(दम्?यम्) ।
[ पीठानां सन्धिस्थानम् ]
उपर्युपरि पीठानां सन्धिरङ्गावसानके ॥ १२९ ॥
[ नालमध्ये कर्णसन्धेर्निषेधः ]
नालस्य मध्यमध्ये च कर्णसन्धिं न सन्धयेत् ।
[ प्रणालभागकथनम् ]
प्रणालन्तु त्रिभागेन तत्तुल्यं चा(ग्रा?ग्रम)र्धकम् ॥ १३० ॥
त्रिधा विभक्तमग्रे तु मध्ये सजलमा(ग ? र्ग)तः ।
कन्दे तु पादमेकैकं मध्यवंशोद्गवाक्रु(ती ? ति) ॥ १३१ ॥
[ मेखला ]
पृथूपीठ(स्तुनां?गुणां)शेन मे(ष?ख)ला श्रवणाकृतिः ।
[ खातविधानम् ]
मेखला (च?) त्रिभागेन खातं कुर्यात्तथा परम् ॥ १३२ ॥
१२७ । यस्य देवालयस्य पूर्वस्यामपरस्यां वा दिशि द्वारं वर्त्तते तत्र उत्तरस्यां दिशि प्रणालः
कर्त्तव्यः। प्रणालो जलनिःसरणमार्गः।
१३२ । इदानीं पीठिकामाह—मेखलेति। पञ्चश्लोकीयं क्वचिद् विकृतपाठा क्वचिदन्त-
र्विच्छिन्नेति व्याख्यानायोग्या।