रत्नावली नाटिका (सम्राट हर्षवर्धन - शास्त्रीय नाटिका रत्न सम्पूर्ण ४ अङ्क सान्वय सटीक)

द्वितीयोऽङ्कः 197
Ch. of Voice.—...कर्षता......चक्रवालिन......दशातरूहेण अनुसृतसरणिना
......प्रभवेन प्रवङ्गेन......प्रविश्यते ॥२॥
P. 123. Shloka 3. Here a description is given as to how the
monkey getting free, created a turmoil all around.
वर्षवरैर्नष्टम्—The eunuchs disappeared. “षण्ढो ( षण्ढौ ) वर्षवर-
न्मन्थी” इत्यमरः। नश् + भावे क्त; here नश् धातु conveys the sense of
अदर्शन।
मनुष्यगणनामाभावात्—Owing to their not being reckoned as
men proper.
त्रपाम् अपास्य—Forsaking all sense of shame. अप - अस् (to
throw)+ल्यप् । In fact the eunuchs, being devoid of manliness,
are lost to the human feelings of shame and insult. कञ्चुकि-
कञ्चुक—The surplice of the chamberlain. कञ्चुकमस्यास्तीति कञ्चुक +
इन् । कञ्चुकी is the chamberlain in the charge