रतिमञ्जरी (कवि जयदेव - कामशास्त्र एवं शृंगार-रस लक्षण सटीक)

✤ श्रीपुष्पायुधाय नमः ✤
अथ रतिमञ्जरी
भाषाटीकासहिता
—००००—
✤ ग्रन्थकृन्मङ्गलम् ✤
नत्वा सदाशिवं देवं ना१गराणां मनोहरम् ।
रच्यते जयदेवेन सुबोधा रतिमञ्जरी ॥ १ ॥
✤ टीकाकृन्मङ्गलम् ✤
यस्याः कृपापाङ्गवशान्मनोभूः पुष्पायुधोऽप्यङ्गविहीनरूपः ।
२जेजेति लोकानखिलान् क्षणार्द्धे तां विश्वबीजां त्रिपुरां नमामि ॥ १ ॥
लोका व्यवाये ३पशुवत्प्रवृत्ताः कामाऽऽगमाचारविचारहीनाः ।
तेषां सुबोधाय करोमि टीकां भाषानिबद्धां र४तिमञ्जरीयाम् ॥ २ ॥
टी०—ग्रन्थ के आरम्भ में निर्विघ्न पूर्वक ग्रन्थ समाप्ति होने के लिये
मङ्गलाचरण आवश्यक जानकर जयदेव कवि मङ्गलाचरण करते हैं ।
टी०—रसिक जनों के मन को हरनेवाले सदा शिवजी को नमस्कार
कर मैं जयदेव सुबोध ( सुख से बोध करानेवाला ) रतिमञ्जरी नाम
कामशास्त्र बनाता हूँ ॥ १ ॥
रतिशास्त्रं कामशास्त्रं तस्य सारं समाहृतम् ।
सुप्रबन्धं सुसंक्षिप्तं जयदेवेन भाष्यते ॥ २ ॥
टी०—रतिशास्त्र और कामशास्त्र का सार ( तत्त्वभूत ) मनोज्ञ]
१—नागराणां रसज्ञानाम् । २—जेजेति अतिशयेन जयति पराभावयतीत्यर्थः ।
जयतेर्यङ्लुगन्तस्य रूपम् । ३—व्यवाये मैथुने । ४—रतिमञ्जर्या इयम् रतिमञ्जरीया
ताम् । ( गहादेराकृतिगणत्वाच्छः ) ।