सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
रसेन्द्रसारसंग्रह (गोपालकृष्ण - पं. रामप्रसाद वैद्य सविस्तार सान्वय हिन्दी टीका सहित)

रसेन्द्रसारसंग्रह (गोपालकृष्ण - पं. रामप्रसाद वैद्य सविस्तार सान्वय हिन्दी टीका सहित)

Rasendra Sara Sangraha of Gopalakrishna with Commentary

गोपालकृष्ण भट्ट (टीकाकार: पं. रामप्रसाद वैद्य) द्वारा

DevanagariHindipublished584 पृष्ठ

पृष्ठ 376, कुल 584 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 376

( ३५० ) रसेन्द्रसारसंग्रह ।
लघ्वानन्द रस ।
पारदं गन्धकं लौहमभ्रकं विषमेव च ।
समांशं मरिचस्याष्टौ टङ्गणन्तु चतुर्गुणम् ॥ ३१ ॥
भृङ्गराजरसेनेव दातव्या पञ्च भावना ।
तथा दाडिमतोयेन वटीं कुर्यात्समाहितः ॥
निहन्ति वातजान्रोगान्भ्रमदाहपुरःसरान् ॥ ३२ ॥
पारा, गंधक, लोहाभस्म, अभ्रकभस्म और विष यह प्रत्येक
औषधि एक एक भाग, काली मिरच ८ भाग और सुहागा ४ भाग
लेवे, इन सब औषधियोंको एकत्र भांगरेके रसकी पांच और अनारके
रसकी पांच भावना देकर गोली बना लेवे। इस औषधिके सेवन कर-
नेसे भ्रम और दाहसंयुक्त वातरोग नष्ट होते हैं। इसको लघ्वानन्द
रस कहते हैं ॥ ३१ ॥ ३२ ॥
चिन्तामणि रस ।
कर्षैकं रससिन्दूरं तत्समं मृतमभ्रकम् ।
तदर्थं मृतलौहञ्च स्वर्णशाणं क्षिपेद्बुधः ॥ ३३ ॥
कन्यारसेन संमर्द्य गुञ्जामात्रां वटीञ्चरेत् ।
अनुपानादिकं दद्याद्बुद्ध्वा दोषबलाबलम् ॥ ३४ ॥
हन्ति श्लेष्मान्वितं वातं केवलं पित्तसंयुतम् ।
हृल्लासमरुचिं दाहं वान्ति भ्रान्ति शिरोग्रहम् ॥३५॥
प्रमेहं कर्णनादञ्च जडगद्गदमूकताम् ।
बाधिर्यं गर्भिणीरोगमश्मरीसूतिकामयम् ॥ ३६ ॥
प्रदरं सोमरोगञ्च यक्ष्माणं ज्वरमेव च ।
बलवर्णाग्निदः सम्यक् कान्तिपुष्टिप्रसाधकः ॥
चिन्तामणिरसश्चायं चिन्तामणिरिवापरः ॥३७॥