सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
रामचन्द्रिका (महाकवि केशवदास - सविस्तार सान्वय हिन्दी व्याख्या सटीक)

रामचन्द्रिका (महाकवि केशवदास - सविस्तार सान्वय हिन्दी व्याख्या सटीक)

Ramachandrika of Mahakavi Keshavdas with Commentary

महाकवि केशवदास द्वारा

DevanagariHindipublished269 पृष्ठ

पृष्ठ 119, कुल 269 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 119

द्वादशप्रकाशः १२. (११३)
धिकै ॥ ११ ॥ दोहा ॥ रघुनायकजबहींहन्यो, सायकशठ
मारीच ॥ हालक्ष्मणयहकहिगिरेउ, श्रीपतिकेस्वरनीच ॥
॥ १२ ॥ निशिपालिकाछंद ॥ राजतनयातबहिंबोलसुनियों
कहेउ। जाहुचलिदेवरनजातहमपैरहेउ । हेममृगहोहिंनहींरै-
निचरजानिये । दीनस्वररामकेहिभाँजिमुखआनिये ॥ १३ ॥
टी०-एक हर महादेवको छोडिकै और सब देवता मेरेजन कहे सेवक हैं ॥
॥ ८ ॥ आशु कहे जल्दी ॥ ९ ॥ छाया शरीरसों मृगै कहे चलिबेको अभि-
लाष करौ अर्थ छाया शरीर आलंब्य रहौ अथवा छाया शरीरसों या सुवर्णमृगको
अभिलाषी ॥ १० ॥ हेम सुवर्ण औ हीरनको कुरंग हरिण बनि मारीच आयो
॥ ११ ॥ जैसो रामचन्द्रको स्वरकहे शब्द है ताही स्वरसों हा लक्ष्मण यह
कहिकै गिरचौ नीच मारीचको विशेषण है ॥ १२ ॥ यह कोऊ राक्षस है हरिण-
को रूप धरिकै आयो है ताने रामचन्द्रको मारचो तासों हा लक्ष्मण ऐसो दीन-
स्वर रामचन्द्र कह्यो इति भावार्थः ॥ १३ ॥
मू०-लक्ष्मण ॥ सोचअतिपोचउरमोचुदुखदानिये । मातु
यहबातअवदातमममानिये ॥ रैनिचरछद्मबहुभाँतिअभिलाष-
हीं । दीनस्वररामकबहूंदनमुखभाषहीं ॥ १४ ॥ चंचलाछंद ॥
पक्षिराजयक्षराजप्रेतराजयातुधान । देवताअदेवतानृदेवताजि-
तेजहान ॥ पर्वतारिअर्बखर्बसर्बसर्बथाबखानि । कोटिकोटिसूर
चन्द्ररामचन्द्रदासमानि ॥ १५ ॥ चामरछन्द ॥ राजपुत्रि-
काकह्योसोऔरकोकहैसुनै । कानमूंदिबारबारशीशबीसधा-
धुनै ॥ चापकीयरेखखाँचिदेवसाखिदैचले । नांघिहैंतेभस्म
होहिंजीवजेबुरेभले ॥ १६ ॥
टी०-अति पोच कहे निषिद्ध जो दुःखदानि सोच है ताको उरसों मोचु कहे
त्याग करौ छद्म कपट ॥ १४ ॥ पक्षिराज गरुड यक्षराज कुबेर प्रेतराज यम-
राज यातुधान राक्षस देवता औ अदेवता दैत्य नृदेवता राजा औ पर्वतारि इंद्रेते
ये सब अर्ब खर्ब संख्या परिमित औ अर्बखर्ब सर्वकहे महादेव अर्बखर्बको संबंध