राजतरंगिणी (महाकवि कल्हण - सम्पूर्ण काश्मीर व भारत राजवंश इतिहास)
Rajatarangini of Kalhana with Hindi Translation
महाकवि कल्हण / पं. रघुनाथ सिंह द्वारा
पृष्ठ 846, कुल 984 में से
संदर्भ में पढ़ेंपरिशिष्ट घ ३९
तैत्तिरीय ब्राह्मण में नागपूजा का वर्णन मिलता है :
ये दो रोचने दिवो ये वासूर्य रश्मिपु ।
येषामप्सु सदः कृते तेभ्यः सर्पेभ्यो नमः ॥
काण्ड ४ : प्रपाठक २ अनुवाद ८
महाभारत मे नागपूजा के विषय में विस्तार के साथ उल्लेख किया गया है । ( वनः८२ : १११३;
८३ : १४ द्रोण : २०२ : ७३; कर्ण : ५७ : ७० )
नीलमत पुराण में नाग पूजा के सम्बन्ध में निम्नलिखित उल्लेख के अतिरिक्त और भी श्लोक संख्या
16, 182, 400, 670, 845, 849, में मिलते है ।
फणावलीरत्नसहस्रचित्रे शेषस्य भोगे विमले विशेपे ।
लोकस्य सर्वस्य तु चिन्तयानः शुभाशुभं रक्ष ममाद्यदेव ॥ 64 = १०२, १०३
× × ×
भक्ष्यमाणेषु नागेषु गरुडेन महात्मना ।
वासुकिः शरणं प्रायाद् देवदेवं जनार्दनम् । 59 = ९७
× ×
सतोदेशे च ये नागा वत्स्यन्ति महाबलाः ।
तेषां राज्ये महाभाग त्वं नीलमभिषेचय ॥ 69 = १०९
× × ×
मक्तानुसम्प्री भक्तश्च देवदेवे जनार्दने ।
तस्यातिदयितश्चासि यथा नाग स वासुकिः = 355 = ४५८
× × ×
भागस्य यस्य ये स्थाने निवसिष्यन्ति मानवाः ।
ते तं संम्पूजयिष्यन्ति पुष्पधूपानुलेपनैः ॥ = 216 = २८९
× × ×
मम पूजा च कर्तव्या स्नानं नागस्य चाप्यथ ।
फलपत्रे प्रदातव्ये नगे मेरुद्भवे तथा ॥ 462 = ५८१
इरावते तु यः पूजां करोति मम काश्यप ॥
इरापुष्पैर्भृशं तेन तुष्टिर्मेऽपि प्रजायते ॥ 678 = ८०२, ८०३
× × ×
पञ्चमी द्वादशी चैव पूर्णमामी तथैव च ।
सर्वेषामेव नागानां यात्राकर्माणि पूजिता ॥ 845 = १०१६, १०१७
× × ×