सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
संग्रह पर लौटें

पृथ्वीराजविजय महाकाव्यम् (कवि जयानक - अजमेर चौहान साम्राज्य एवं सम्राट् पृथ्वीराज इतिहास)

Prithvirajavijaya Mahakavya of Jayanaka with Commentary

कश्मीरी कवि जयानक (टीकाकार: जोनरराज) द्वारा

DevanagariHindipublished330 पृष्ठ

द्वादशः सर्गः . २६७
इति नूनमहर्षि रोम्भि-
र्मक(1 20)राज्ञांशुगपल्लवातयया ॥
आश्वासितलोत्तमालिङ्गनसाक्षिणो वयमेव स्मो भवामः इत्यतो हेतो-
र्नू(1.21)नं रोमभिरहर्षि हृषितम् . अत्र हेत्वन्तरं संभाव्यते . कामशरपल्ल-
वातैः . साक्षिण इत्यारोपः वि(1.22)शेषणेन नपुंसकता स्यात् ॥ १७.
कतिचिन्नपतन्कणांस्ततो
नयनाभ्याममृतं न्यपायि यत् .
‿ ‿ – ‿ ‿ –(1.23*)‿ – ‿ –
‿ ‿ – ‿ ‿ – [घर्मविन्द]वः ॥
राज्ञा तिलोत्तमादर्शनामृतं यत्पीतं ततः कणा एव .........(1.1)
.........[ग]ण्डयोर्मध्ये घर्मकणाः पतिताः . नामी घर्मकणाः किन्तु
पीतस्य(1.

२६८ पृथ्वीराजविजयमहाकाव्यम्.
अपदेगमयद्विवर्णतां
प्रथमो विप्लवका(l 7)रिणां स्मरः ॥
परिरक्षिता वर्णानां ब्राह्मणादीनां संस्थितियेन तं राजानमुपद्रवकारि-
णामाद्यः कामो वि(l 8)भिन्नो वर्णो मुखरागो यस्य तद्भावमपदेनयत् . वर्ण-
रक्षितुर्वर्णनाशनमनुचितमित्यर्थः ॥ २०.
पदमै(l 9)न्द्रमुपेत्य दर्शित-
स्सकलोस्मिन्नवनीतले पुरा .
त्रिदिवप्रमदानुरागिणा
स्वरभेदश्चरमन्तु जल्पिते ॥(l.10)
ऐन्द्रं पदं प्राप्य राज्ञा भूतले स्वरभेदः स्वर्गाभेदः प्रथमं भूतले दर्शितः
चरमं पश्चाज्जल्पिते(l.11) कथासु स्वरभेदस्स्वरसादो राज्ञा तिलोत्तमानुर-
क्तेन दर्शितः ॥ २१.
अयमेष्यति दिव्यमूर्त्तिता-
मनुर(l.12)क्तस्त्रिदिवाङ्गनां प्रति .
इति भूरमणस्य मानुषी
प्रचकम्पे तनुरौपचारिकी ॥
तिलोत्तमाया(l.13)मनुरक्तोयं मानुषीं मूर्त्तिं त्यक्त्वा दिव्यां मूर्त्तिं पुन-
र्ग्रहीष्यतीतीव राज्ञ औपचारिकी कार्यसिद्धय(l.14)र्थमभिनीता मानुषी
तनुः कम्पते स्म ॥ २२.
अविलम्बितमीयुरुष्णतां
शिशिराः प्राक्प्रमदाश्रुशीकराः .(l.15)
‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿
शशिनस्स्थान इव त्विषा रवेः ॥


1 Ms. °र्णमु°. 2 Ms. °ज्ञा श्रौ°. 3 Ms. °रः प्रा°.

द्वादशः सर्गः . २६६
प्रथमं तद्दर्शनजाता हर्षबाष्पकणास्तूर्णं(l.16)[मुष्णत्वं] ग्रहीतुमैच्छन्
अतस्संभाव्यते चन्द्रस्य स्थाने कामेन धृतस्य रवेस्त्विषेव तापिताः कामेन
च(l.17)न्द्रो रोजसन्तापनार्थं सूर्यः कृतः तद्दीप्त्यैवोष्णा इत्यर्थः ॥ २३.
हृदये लिखितां पुरः स्थिता-
दपि चित्राद्दू(l.18)चिरां ददर्श यत् .
अविदत्परमार्थतस्तत-
स्स मनोराज्यमनोतिशायिनीम् ॥
अग्रस्थाच्चित्रादप्यति(l.19)रुचिरां हृदि लिखितां तां राजा यद्दृष्टवांस्ततो
हेतो राजैनां मनोराज्येषु मनसा तिलोत्तमाभोगे(l.20)ष्वतिशायिनीं पर-
मार्थतो जायामविदत् . उत्तरोत्तरमाधिक्यदर्शनात्कृपाधिक्यमनुचितमित्य-
र्थः(?).(l.21) [अ]विदिति चिन्त्यम् ॥ २४.
विकसन्मदने हरेः पदे
सुमनश्चिन्तितकल्पपादपे .
इति नित्यविकस्व(l.22)[रेवस]-
स्त्रिदिवोद्यान इवास्य सा हृदि ॥
विकसन्मदनः कामो वृक्षविशेषश्च यत्र तथा हरेर्विष्णो(l 23**81°)-
रिन्द्रस्य च स्थाने' सुमनसां सज्जन[ानां] चिन्तितेषु कल्पपादपे[षु]...
.........(l.1) नित्यविकसिते नन्दनवन इव तस्य चित्ते सावसत् ॥ २५.
स~---~~--
----~-(l.2)ग्रहीत् .
अनुरागरसच्च्युतोपि य-
न्निमिलितः सात्विकभावसंप[दा] ॥
1 Ms. °न्द्रा°. 2 Ms. °त्स्थि°. 3 Ms. °ष्ट्वां°. 4 Ms. °न.
5 Ms. °कसु°. 6 Ms. पृ. रा. on margin. 7 Ms. °न.

३०० पृथ्विराजविजयमहाकाव्यम्.
...........(l.3)नित्याभ्यां सफलं तत्प्रापत् . यत्सात्विकभावानां
कम्पस्वेदादीनां...........संपत्तितोऽपि मिलितः ॥ 26.
उदभिद्यत घर्मबिन्दुभिः
प्रथमं चित्रकरस्य [कौशलात्?] .
‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ -(l.5)
रतु मध्यन्दिनदुन्दुभिध्वनिः ॥
चित्रक¹रस्य रवेरालेख्यकृतश्च कौ...........(l.6) 27.
[Lines 7,8 missing]
शेषं⁵ नयने न्यमज्जयत् ॥
चित्रमण्डपे पटहशब्दस्यानुवादिनि संप्रति शब्द इत्य...........
(l.9)तसरासि दृशो निमग्ने मध्याह्नविध्यनुष्ठानार्थमवश्यगमनेन दर्शनविघ्न-
संभावन.........(l.10) 28.
अनुबन्धमवेक्ष्य तादृशं
क्षितिभर्तुःसुरसुन्दरीं प्रति .
गणयन्नपराधमात्मनो
मनसीत्थं पृथ्वीभटो²भ्यधात् ॥ 29.
उपमानपदे तिलोत्तमां
यदि मन्त्री विदधे श्रियं प्रति .
अपरीक्ष्य पुनस्तदीदृशं
कथम(l.12)र्थं तदनू⁴दितं मया ॥
लक्ष्मीं प्रत्युपमानत्वे कदम्बवासस्तिलोत्तमां यदि विदधे तत्तदीदृश-
मर्थम(l.13)विमृश्य तदेव मया कथमनुकथितम् . तिलोत्तमाकथैव³ कथ-
मारब्धेत्यर्थः ॥ 30.
1 Ms. कार°. 2 Ms. °टोव्य . 3 Ms. No Comm. 4 Ms. °नूचि°.
5 Ms. °शेम°. lac. mark before °म°. but nothing on margin.

An exact, line-by-line transcription of the page into Markdown with Devanagari Unicode and line markers:

द्वादशः सर्गः . ३०१
इदमीदृगनर्थसंश(l. 14)यं
कथमालेख्यगृहं च दर्शितम् .
अनयन्मदनः शरव्यतां
विशतो यत्र महीपतेर्मनः ॥
ईदृगीदृ(l. 15)शोनर्थविषयसंशयो यत्र तच्चित्रगृहं कथं मया दर्शितम्
यत्र विशतो राज्ञश्चित्तं लक्ष्यतां कामो(l. 16)नयत् चित्तमभिनदित्यर्थः ॥३1.
क ललाम तिलोत्तमा दिवः
प्रभुता च क मनुष्यमण्डले .
◡ ◡ –² (l. 17)पुरुषस्य नेदृशी
घटनेयं पुरुषोत्तमं विना ॥
दिवो ललाम भूषणं तिलोत्तमा क भवति [मनुष्यमण्ड](l. 18)ले
ऐश्वर्यं क भवति पुरुषोत्तमं विष्णुं विना पुरुषस्य नेदृशी घटना भवांत ॥३२.
[L

३०२ पृथ्वीराजविजयमहाकाव्यम्.
स एव प्रथमं तिलोत्तमाना[म]·············(l. 23*)·········रि-
ष्यति ॥ 34.
विदधात्ययमुत्तमं यदि
प्रभुभक्त्या पृथिवीबृहस्पतिः .(l.1)
‿ ‿ ‿ ‿ [तिलोत्तमा
सदनं स्वामि]कृते प्रवेक्ष्यति ॥
पूर्वश्लोकार्थमेव प्रपञ्चयति . स्वामिभक्तयायं(l.2)·············
[तिलो]त्तमा स्वयमेव स्वामिकृते गृहमेष्यति ॥ 35.
नैतदाश्चर्यमित्याह ॥(l.3)
‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ---
‿ ‿ ‿ ‿ कचं सुराङ्गना .
अजमिन्दुमतीमयेन वा
वपुषा किं हरिणी न शिश्रि(l.4)ये ॥
····························नाभ्यलषत् इन्दुमतीरूपेण हरिणीनाम्नी नाकस्त्री
किं नाजमश्रयत् ॥(l.5) 36.
‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿
‿ ‿ ‿ ‿ जितोपि मन्मथः .
इममेकशरीरमेव किं
हृदयस्थोपि न वेद शूलि(l.6)[नः] .
·············काम इमं राजानं हरस्यैकशरीरं[न वेद] . 37.
तदवश्यमसौ तिलोत्तमा
द्युनदीवावततार भूतलम् ·
1 See p. 156, note 3. 2 Ms. 'यं'.

द्वादशः सर्गः . ३०३
अचिरादपि पत्युरेकता-
मु(l.8)[पयाता] 1‿हेवाहिनीपतेः ॥
तत्ततो हेतोर्गङ्गेव तिलोत्तमा निश्चितं भूतलमवतीर्णा सा वा(l.9)-
[हिनीनां से]नानां नदीनां च पत्युर्नृपस्य समुद्रस्य चैक्यमुपयाताँ 2 गन्ता .
यातेः कर्तरि लुट् ॥ ३८.
इति बुद्धि(l.10)बलेन दुस्तरा-
दपि चिन्ताजल्धेस्समुद्धतः .
वदतामिव धर्मनन्दनः
प्रथमस्सत्यवतां व्यजिज्ञ(l.11)पत् ॥
दुस्तरादगाधादपि चिन्तासमुद्रात्पूर्वोक्तबुद्धिबलेनोद्धृतस्स पृथिवीभटो
वदतां वाग्मिनामा(l.12)द्यो व्यजिज्ञपत् यथा सत्यवतां युधिष्ठिर आद्यः ॥ ३९.
त्वयि पार्थिव चित्रपुत्रिका-
चिरसंदर्शनबद्धलोच(l.13)ने 3 .
स्मयमान इवादिपूरुषो
रविरन्तर्गगनं विलम्बते ॥
हे राजंस्त्वयि चित्रस्त्रियाश्चिरं संदर्श(l.14)नार्थं कौतुकवति सति सा-
श्चर्य इव तव पूर्वपुरुषस्सूर्यो मध्यगगनं 4 विलम्बं करोति ॥ ४०.
क्षणमात्रमिवा(l.15)यमर्यमा
तुरगाणां सुरदीर्घिकातटे .
त्यजति व्यपनेतुमुद्यमं
गगनाग्रक्रमणक्रमक्लमम् ॥ (l.16)
:......श्वानां नभोल्लङ्घनखेदं निवारयितुमिव क्षणमादित्य उद्यम
त्यजति ॥ ४१.

Footnotes

  1. 1 Is it 'बहु'. ↩

  2. 2 Ms. ᵒयान्ता. ↩

  3. 3 Ms. ᵒनाकᵒ. ↩

  4. 4 Ms. ᵒध्यगर्न. ↩

३०४ पृथ्वीराजविजयमहाकाव्यम्
नलिनीमभितो(l. 17) ⏑ – – –¹
करसंस्पर्शवशेन भास्वतः .
अवलोक्य निराशायात्मनि
कृशिमानं जननी शनेरगात् ॥
सू (118)············[प]द्मिनीं दृष्ट्वा निराशयाशाभावेनेव श-
नेस्सौरस्य जननी छाया ह्रस्वत्वं ग(l. 19)[तवती]·······माशाभावेनेति
हेतूत्प्रेक्षणं . तृतीयासप्तम्योर्बहुलमित्यम्⁶ ॥ ४२.
शनिमातरि पा(l. 20) ⏑ – – –.
⏑ ⏑ – – ⏑ तिमात्रमल्पताम् .
लिखितैरिव चित्रदर्शिनि
त्वयि पृथ्वीपतिभिः(l. 21) [प्रतीयते] ॥
···········भर्तृसेवकैस्सह शनिमातरि च्छायायामल्पतां मं-
ध्याह्नजातं ह्रस्वत्वं(l. 22)·············रिव राजभिश्चित्रं पश्यति त्वयि
प्रतीयते . मध्याह्ने हि सेवका देवकार्यवशाद्विर(l. 23**82)लीभवन्ति ॥ ४३.
इति चित्रगतामराङ्गना-
मुखपेयूषमयूखमण्ड[लात्] .
⏑ ⏑ – – ⏑ ⏑ – ⏑ – ⏑ –
⏑ ⏑ – – ⏑ (l. 1) राज भारती ॥
चित्रलिखिततिलोत्तमामुखचन्द्रमण्डलाद्राजने·········(l. 2) ४४.
प्रथमानुचरस्मरेच्छया
प्रतिमोक्तुं नृपसामवायिकान् .
1 Is it विकस्वरी ? 2 Ms. ॰रास्यमात्म॰. 3 Ms. ॰नेरपनी॰. र crossed
out and ॰न॰ lc. under ॰ज॰. 4 Ms. ॰शमाशा॰. 5 Ms. ॰द्दुश॰.
6 Pāṇini, 2. 4. 84. 7 Is it पार्थिवानुगैः सह यान्त्यामति° ? 8 Ms. ॰च्छायाम॰.
9 Ms. ॰ताम॰.

वीटिकाम्? पिप्रिये?
Wait, look at line 22:
न जलार्द्रोपवनेन पिप्रिये ॥
At the bottom line:

1 Ms. ॰पात्सां॰. Cf. p. 3, note 3. 2 Ms. ॰तोषं॰. 3 Ms. ॰मरं॰. 4 Ms. ॰दीं॰.
३६
Wait, the number at the very bottom center is ३६ (page 36 of some signature or fascicle? Yes, sheet/signature 36).

Let's carefully verify every single line:

Header:
द्वादशः सर्गः । ३०५

Line 2:
पृथिवीवृ[त्त एव]--v-.
Wait, let's check the scansion symbols:
- - v - .
Wait, are there four dashes?
--v-. -> - - v - .
Let's look closely at पृथिवीवृ[त्त एव]:
प, ृ, थ, ि, व, ी, व, ृ, [, त्त, , ए, व, ], -, -, v, -.
Yes, पृथिवीवृ[त्त एव]--v-.

Line 3:
[L3

३०६ पृथ्वीराजविजयमहाकाव्यम्.
स ताम्बूलवीटिकां दशनच्छेदनेन भाग्यवत्त्वं नानयत् . न च (l.11)
कर्पूराद्रेण जल\dotfill वायुनासावतृप्यत्² ॥ ४७.
स्थितया³ सुरसुभ्रुवा मन-
स्युपदिष्टैरिव मन्थरैः पदैः .
त्रि(l.12)दिवादविशिष्टतस्ततो
निरगाच्चित्रगृहात्कथंचन ॥
चित्रस्थयाप्सरसोपदिष्टैरिवालसैः पदैः स्वर्ग(l.13)सकाशादभिन्नात्तत-
श्चित्रगृहात्स निर्गतः ॥ ४८.
कृतमाङ्गलिकादिकाह्निकः
प्रतिमुच्य क्षितिपं शनैः शनैः (l.14) .
तरणेस्तरुणिम्नि तेजसां
शिथिले वन्दिपतिर्विनिर्ययौ ॥
कृतं माङ्गलिकमाह्निकं मागधोचितं कर्म ये(l.15)न स वन्दी राजानं
प्रतिमुच्य सूर्यतेजसि मन्दे सति शनैश्शनैर्निर्गतः ॥ ४९.
इयदाधिभराङ्गमुद्वहे-
दधि――(l.16)पि किमेष मामिति .
उपनीतमपि स्वसेवकैः
पुरतो नाधिरुरोह वाजिनम् ॥
इया[नाधि]भरो यस्य (l.17) ताह\dotfillदृशं मामतिसमर्थोऽप्येषो-
श्चो मां किं कथ\dotfill(l.18)नीतमपि नारोहत् ॥ ५०.
भविता तव पालकं प्रति
ध्रुवधूः⁴ केन पथानुरागिणी .
1 Ms. भाग्यत्वं. 2 Ms. ॰सौ तु॰. 3 Ms. स्थिय॰. Is it श्रितया ?.
4 Ms. ॰वपू॰.

द्वादशः सर्गः . - ३०७
अवनम्रमुखो मुहुर्गृहा-
निति पृच्छन्पृथिवीमिवागमत् ॥
तव भोक्तारं राजानं प्रति तिलोत्तमानुरक्ता केनोपायेन भवि[ष्यती]-
(1.20)व भूमिं पृच्छन्नतमखस्स गृहं गतवान् ॥ 51.
शतशोपि विकल्पकल्पना-
चतुरे चेतसि या न दिद्युते .
उदभावि तया स्फुरत्तया
रभसाद्दक्षिणि तस्य दक्षिणे ॥
शतवारं विकल्पानां कल्पनायां·········(1.22)णे विषये चतुरे तस्य
चित्ते या नाद्युतश्चिन्तावशात्तस्य चित्ते जातवपि नास्फुरदित्यर्थः तया·········
(1.23)न तस्य दक्षिणनेत्रे सहसा जातम् . स्फुरत्ता प्रतिभा स्पन्दश्च ॥ 52.
स शरीरगुणोस्य कश्चन
⏑⏑––––⏑दर्शनोत्सवम् .
स्फुरणं स्फुटमेव चक्षुषा
यदवामेन सदानुभूयते ॥
कश्चन वक्तु··········(1.25*)············महता लाभः यतो
दक्षिणेन नेत्रेण सदा स्पन्दोर्त्तु(1.1)[भूयते] . 53.
⏑⏑––⏑⏑–⏑–⏑–
⏑⏑– दर्शनमात्रकं फलम् .
अपरिश्लथमानसज्वरः
प्रभुभक्त्येकपरोवि(1.2)[शद्गृहम्] .
1 Ms. °गतम्. 2 Ms. °नापा°. 3 Ms. °तश्चिन्तां°. 4 Ms. °क्षं.
5 Ms. स्पष्टौ°. 6 Ms. °रंभं°. 7 Ms. °तैकधरो°.

३०८ पृथ्वीराजविजयमहाकाव्यम्.
••••••••दर्शनमेवं फलं जानन्सोशिथिलचिन्तस्स्वामिभक्तिपरो गृ-
हम(l.3)विशत् ॥ 54.
अ[चिरेण?] मनोरथः प्रभोः
फलितस्स्यादिति चिन्तयन्नसौ .
प्रथमोपगतेन केनचि-
त्पठितं(l.4) [श्लोकमिमं तदाशृणोत्?] ॥
राज्ञोभिलापस्सफलोपि स्यादिति विमृशन्म केनापि नवागतेन पण्डिते-
नेमं पठि(l.5)••••••••शृणोति ॥ 55.
सलिलादपि निर्ययौ रसा
धरणेरप्युदपादि मैथिली .
दहनादपि याज्ञसेनिका
[किम्]लभ्यं पुरुषार्थशालिनाम् ॥
समुद्रालक्ष्मीरुद्भूत भूमे••••••••अग्नेरपि द्रौपदी(l.7)••••••••
शालिभिः किं न लभ्यते ॥ 56.
समयानुगुणोत्युपश्रुति-
श्श्रुतिपेयूषविलासवापिका .
उपताप(l.8) ‿ ‿ ‿ ‿
शिथिलीकर्त्तुमिवाेपचक्रमे ॥
श्रुतेः कर्णस्यामृतपूर्णक्रीडापुष्करिणी यतम्तत्कालो(l.9)चित••••••
स्तादृशं तापं स्वल्पीकर्त्तुमिव प्रारेभे ॥ 57.
कविपण्डितचक्रमेलकं
प्रणमन्नञ्जलिरेष(l.10) — ‿ —*.
1 Ms. °नमेफ°. 2 Ms. °कत्तु°. 3 Ms. °मत्प्रा°. 4 Is it मागधः ?

द्वादशः सर्गः . ३०६
उपहूय स पद्मनाभ इ-
त्यवदद्विग्रहराजमन्त्रिणम् ॥
कविपण्डितानां चक्रेण मेलकं(l.11) नमंत्सं पद्मनाभ इत्याहूय विग्रह-
राजामात्यमित्यवदत् ॥ 58.
इदमन्यपरं वचो जगौ
कविता कश्च पपा(l.12)ठ चात्र कः .
कतमश्च विपश्चिदेष यो
निबिडोष्णीषदूरीच्यकुन्तलः ॥
कः कविरिमं श्लोकं कृतवान् कश्चो(l.13)क्तवान् निबिडेनोष्णीषेणादृश्य-
[केशः]········कतमः काश्मीरप्रक्रि[या]········विध्यम् (?)॥ 59.
तमुवाच स योय(l.14) ⏑–
प्रथमे प्रश्नयुगे स एव ते .
यदि सत्यमवैषि मद्द्वच-
श्वरमं पृष्टमहं ब्रवीमि तत् ॥
योयं विपश्चि(l.15)त्स······तव प्रश्नयुगस्योत्तरम् . स एव कविः पा-
ठकश्चेत्यर्थः . यदि मद्द्वचस्सत्यं जानासि तदा कोयं विप(l.16)·········
··· ॥ 60.
इति वादिनमेन–⏑–
–⏑–––⏑–[स] वन्दिनाम् .
क्षणम(l.17)[प्यवृत्त]⏑–⏑–
––––⏑–[मुखा]म्बुजे ॥
तव मुखपद्मेऽसत्यजलकणाः क्षणमपि न तिष्ठे(l.18)न्तीति पृथिवी-
भटः पद्मनाभमवदत् ॥ 61.
1 Ms. नमत्स. See above, p. 305, note 1. 2 Ms. ॰मश्चि॰. 3 Ms. निवि॰.
4 Ms. ॰शङ्कु॰. 5 Ms. कार्यं. 6 Ms. ॰ष्ट॰.

३१० पृथ्वीराजविजयमहाकाव्यम्.
'पृथिवीभटमुक्तवन्तमि-
त्यवदन्मानधरो महत्तमः . '
मिहिरो (l.19) [न्यगुणप्रकाशने]
परदोषावरणे महत्तमः ॥
स मानी महत्तम एवमुक्तवन्तं पृथिवीभटमित्यवदत्(l.20)·········
प्रकाशने सूर्यः परेषां दोषाच्छादने महानन्धकारः . 62.
विबुधश्च कविश्च शारदा-
य - - - - (l.21)[मण्डला¹?]द्वयम् .
निगमागमतीर्थतापस-
प्रथमोद्यागतवाञ्ज[यान]कः ॥
पण्डितः कविश्च तथा नि(l.22)·········[ज]यानकश्च [शारदा]क्षे-
त्रात्कश्मीरमण्डलादागतः ॥ 63.
युगपत्सुसं²(l.23) - - - - -

      • रुदेत्यमुष्य धीः .
        अमुनैव सुतेन शारदा
        गिरिकन्येव गुहेन नन्दति ॥
        सुमन(l.24**83) 64.
        [Six lines at the beginning of page missing]
        शशिखण्डशिखण्डमण्डनं
        प्रति निर्वेदनिवेदनं व्यधात् .
        ···········(l.7)या पूजया हेतुभूतया चन्द्रावचूडाभूषणं हरं प्रति
        बन्दी··············· ॥ 65.
        1 Ms. °न्दा°. 2 Ms. °सुप्त°.

द्वादशः सर्गः . १ ३११
‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ (l.8)धे
प्रभुभक्तिव्यभिचारवान् चेत् ·
परिपूरय तन्मनीषितं
द्रुत ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ·
········हृदयेनाहं यदि न स्वामिभक्तिव्यभिचारसहितस्त-
दा ममाभिलाषं सद्यः पूरयेतीश्वर········(l.10) ॥ 66.
परिपक्वमिहैव तत्क्षणं
भगवत्पूजनकल्पशाखिनः .
कविसूरिसभासभाजनं
फलमास्वादयितुं स निर्ययौ ॥
हरार्चनकल्पवृक्षस्य तत्क्षणं पक्वं फलं कविपण्डितदर्शनं चर्वयितुं स
निर्गतः ॥ 67.
किय(l.12)दाय(?)तिवृत्तवाक्पथ-
स्तमुपश्लोक्य कविर्जयानकः .
स्वपुरीपरिहारकारणं
परिपृष्टो भणितुं प्रचक्रमे .
अतिवृत्तोतिक्रान्तो वाचां पंथो येन . गुणबाहुल्यादिति भावः . तं
स्तुत्वा··········(l.14)हेतुं पृष्टः कथयितुमारब्धवान् ॥ 68.
समपादि पुमान्महामुनिः
किल यस्मै शशिमौ[लिनार्पितम्] .(l.15)
शयनीकरणच्छलाद्गुरोः
पयसां राशिरवत्यधोक्षजः ॥
1 Ms. °र्चायि°. 2 Ms. °वृत्ति°. 3 Ms. पायो. 4 Ms. योस्मै.

३१२ पृथ्वीराजविजयमहाकाव्यम्.
किल प्रसिद्धौ पुमान्मनुष्य......(1.16)रूपमन्युनामा संपन्नस्तस्य
महामुनेर्गुरो.........(1.17)रक्षति . हरेणोपमन्यवे यो दत्तः .
उपमन्युर्नारायणस्य दी[क्षागुरुरासीत् ?]........... 69.
. [उप] (1.18) मन्युकुलादपोहितुं
न पटुर्गोत्रपरम्परागतम .
कलिं ⏑ ⏑ ⏑ ⏑ ⏑ ⏑
⏑ ⏑ ⏑ ⏑ ⏑ ⏑ (1.19) धनम् ॥
कुलक्रमागतं शिवभक्तिधनमुपमन्युम...........(1.20)स्य स-
न्तातक्रमपर्याप्तत.........हरैर्भक्तिमु.........(1.21)मेण प्राप्त-
तमस्य शिवभक्तिधनम्य............(1.22)स्यां विरोचनस्सूर्य...
............(1.23*) 70.
[Six lines at the beginning of page missing]
...............व निमीलितचक्षु............(1.7)-
............तोषिता शारदा सूर्योदये......चितनेत्रस्य दृ-
र्शन(1.8)- 71.
[⏑ ⏑ ⏑ ⏑ ⏑ ⏑]
[क्षणसौस्नातिकरत्नन्]पुरम् .
चरणं च निधा[य]⏑⏑-
⏑⏑- मि ⁴त्रिदिवीकृत(1.9) ⏑ - .
.........गङ्गाजलं तंत्र स्नानेन हेतुना क्षणं सुस्नातं पृच्छद्रत्ननूपुरं
यस्य (1.10)......... 72.
कवितां पथि पङ्किये गिरां-
मसि मां पङ्किभिरुप ⏑ ⏑ - - (1.11)
1 Ms. °स्विौ. 2 Ms. किलि° ? 3 Ms. हरें°. 4 Ms. °मिति°.
5 Ms. °प्रासुल्यम्य°. 6 Ms. °र°.

द्वादशः सर्गः ३१३
‿ – ‿ – – ‿ ‿ – ‿ –
‿ – ‿ – – ‿ ‿ – ‿ – नात् ॥
षड्भिर्जन्मभिर्मां संवित्वा षड्विधे प्राकृतादिष(l.12)••••••••••••त-
वांस्तां कवितां मनुष्यरूपस्य हरेर्वक्ष्यमाणदृशा पृथ्वीरा(l 13)[ज]••••••-
••••••त्यर्थः ॥ 73.
पुरुहूतपुराङ्गना पुरा
परिश्रान्ता चिरलास्यलीलया (l.14)
‿ – ‿ – – ‿ ‿ – ‿ –
‿ – ‿ – – ‿ ‿ – विग्रहा ॥
चिरं नृत्यक्रीडया गन्ता तिलोत्तमाप्सरा गङ्गाया(l.15)•••••• 74.
‿ – ‿ – – ‿ कारविन्दिनी-
हठमेलापधियागतं विदन् .
पुलिनाधि(l.16)[ता] ‿ – ‿ –
‿ – ‿ – – ‿ ‿ – ‿ – ॥
पद्मिनी हठेन मेलापधिया वाञ्छया आगतं चन्द्रं जान(l.17)•••
•••वगूढवान्. 75.
दलित‿ – ‿ ‿ – ‿ –
‿ ‿ – – ‿ ‿ (l.18) ‿ – ‿ – .
‿ – ‿ – – ‿ ‿ – ‿ –
रमणं पद्मनस्थितास्मरत् ॥
दलितानां भुक्तानां ••••(l.19)•••••••••••••ली तया भयङ्करं
तथाविधं वीक्ष्य पद्मवने वर्त(l.20)[ना]•••••• 76.
1 Ms. "वास्ताक". 2 M 'धिनो. Can it be "थिन्या ? 3 Ms. "न्द्रा".
. ४० .