पृथ्वीराज रासो (सटीक हिन्दी व्याख्या)

१५६ पृथ्वीराजरासौ। [आदि पर्व
काव्यजाति ॥ अरि तर वर तुंगो । कहनार्थे कुहारो ॥
कुल कमल प्रकासो । तेज तप्तो दिनेस ॥
दरसन रस सेवी । कामिनी काम मूर्त्ति ॥
पर वर प्रति पंचं । पालनं पार्थवानां ॥ छं० ॥ ७४८ ॥ रू० ॥ ३८२ ॥
अरिल्ल ॥ सूरिज ज्यौं तप सचु कमोदन । फूलत अंग महा मन मोदन ॥
भूपति भूप प्रतापन भारी । दृढ करि रावन ज्यौं अहंकारी ॥
छं० ॥ ७४९ ॥ रू० ॥ ३८३ ॥
श्लोक ॥ ज्ञानधर्मार्थकामंच । बल शत्रू सिंघासनं ॥
समारंभचित्तेश्चैवा । भिधानं अष्टधा स्मृतं ॥ छं० ॥ ७५० ॥ रू० ॥ ३८४ ॥
दूहा ॥ पाघ वीराजत सीस पर । जरकस जोति निचाय ॥
मनौं मेर के सिषर पर । रह्यौ अछ्प्पति आय ॥ छं० ॥ ७५१ ॥ रू० ॥ ३८५ ॥
ता पर तुररा सुभत अति । कहत सोभ कवि नाथ ॥
मनु सूरिज के सीस पर । धिषन धस्यौ धनु हाथ ॥ छं० ॥ ७५२ ॥ रू० ॥ ३८६ ॥
श्रवन विराजत स्वाति सुत । करत न बनै बषान ॥
मनु कमल पत्र अयज रहै। ओस उडग्गन आन ॥ छं० ॥ ७५३ ॥ रू० ॥ ३८७ ॥
कंठ माल मोतीन की । सोभत सोभ विसाल ॥
मेरु सिषर पारस फिरत । जानि नखिचन मान ॥ छं० ॥ ७५४ ॥ रू० ॥ ३८८ ॥
मिस भौंने सु मयंक मुख । निपट विराजत नूर ॥
मनौं वीर उर काम को । उगे आनि अंकूर ॥ छं० ॥ ७५५ ॥ रू० ॥ ३८६ ॥
भाषां । चैव । ध्यायते । विनयं । जनं । ग्याता । सर्व्वज्ञं । पातकं । शरीरे । सरीरे । सोभ्यते ।
सोभते । अष्टं । वृत्तिक्षमपि लक्षणै ॥
३८२ पाठान्तर :-अति । धर तुंगौ । कट्टनार्थे । कुठारौ । प्रकाशौ । तप्तौ । दिनैसः । सैवी ।
मूर्त्ति । पंच । पार्थवाना ॥
३८३ पाठान्तर :-सूरिज । सुरज । ज्यो । ज्यौं । शत्रू । फूलति । भूर्प । ह्यौं ॥
३८४ पाठान्तर :-ध्यानं । सत्रु । सिंघासनं । वत्ते चैव । अभिधानं ॥
३८५-८६ पाठान्तर :-शीस । ज्योति । कै । शिषर । शिषर । परि । अह्व्यति । अष्टपति ।
जूरा । सैभै मनुं । मनौ । सूरिज । मनौं सूरज । कै । शीस पर । परि । धषन । विराजित । षषांनं ।
मनौ । मनौं । अयजु । रहे । औस । पयोफन । पयोकर्ण । आंनि । शोनत्व । शौभ । विशाल ।
सोभति । मेर । शिषर । पास । जनन । द्विज्जन । मिसि । निषट । मनोँ । कांम । कै । ऊगे ।
उगै । आंनि । अंकूर ॥