पाशुपत सूत्र (भगवान् लकुलीश - कौण्डिन्य प्रणीत पञ्चार्थभाष्य सहित पाशुपत दर्शन मूल)

५० सभाष्ये पाशुपतसूत्रे
महदात्मकादिभिरनित्यो योगः । अयं तु अनेन नित्येन
माहेश्वरेणैश्वर्येण योगात् पुरुषः अक्षयः इत्युपचर्यते । राजकोशवत्
कुटुम्बिद्रव्यवत् ॥ ३४ ॥
आह—ईश्वराणामपि ययातिप्रभृतीनां जराभिभवनादथ किमयं
जीर्यते नेति ? । अक्षयस्य वा किं लक्षणम् ? । तदुच्यते—
अजरः ॥ ३५ ॥
अत्र अकारो जरां प्रतिषेधति । अत्र जरा नाम पलित-
स्खालित्यादिलक्षणा कार्यस्य, दृक्क्रियाशक्तिहानिश्च करणानाम् ।
कस्मात् ? । तत्फलभोक्तृत्वादयं जीर्यत इत्युपचर्यते । इदानीं तु
कामित्वाद् विकरणधर्मित्वाच्च (अ० १, सू० २४-२६) नास्तीत्यतः
अजर इत्युच्यते ॥ ३५ ॥
आह—अजराणामपि देवादीनां संहारादूर्वाङ् मृत्युर्दृश्यते ।
अथ किमस्य मृत्युर्विद्यते नेति ? । अजरस्य वा किं लक्षणम् ? ।
तदुच्यते—
अमरः ॥ ३६ ॥
अत्र अकारो मृत्युप्रतिषेधे । मृङ् प्राणत्यागे । अत्र प्राणा-
दिवृत्तिनिरोधो मृत्युरित्युच्यते । कस्मात् ? । तत्फलभोक्तृत्वात् । सोऽस्य
कामित्वाद् विकरणधर्मित्वाच्च (अ० १, सू० २४-२६) नास्तीत्यतः
१. ‘ऐश्वर्येण नित्यसम्बन्धित्वमक्षयत्वम्’, २. ‘कायेन्द्रियवैकल्यफलेनात्यन्ता-
सम्बन्धित्वमजरत्वम्’ गणकारिकाव्याख्या page 10.