पाशुपत सूत्र (भगवान् लकुलीश - कौण्डिन्य प्रणीत पञ्चार्थभाष्य सहित पाशुपत दर्शन मूल)

४८ सभाष्ये पाशुपतसूत्रे
अनावेश्य इति । अकारो भूतपूर्वमावेश्यत्वं प्रतिषेधयति। अनावेश्यधर्मा
भवति । न व्याधिशेषवदवस्थानम् । भवति इति भूतार्थवादो निस्संशयम् ।
यदा गुणैर्युक्तः प्राप्तैश्वर्यः सिद्धस्तदा सर्वेषां चानावेश्यो भवतीत्यर्थः
॥ ३० ॥
आह—किमावेशनमात्र एव शक्तो यक्षरक्षःपिशाचादिवद्,
उत प्राणैरपि विप्रयोगं यातनाभिश्च संयोगं कर्तुं शक्तो भवतीति ? ।
उच्यते—शक्तः। यस्मादाह—
सर्वे चास्य वध्या भवन्ति ॥ ३१ ॥
अत्रापि सर्वशब्दः पशुष्वेव निरवशेषवाची द्रष्टव्यः । चशब्दः
समुच्चये । न केवलमस्य ते वश्याः आवेश्याश्च, किन्तु वध्याश्चेति ।
अस्य इति सिद्धापदेशे । वध्या इति । वध प्राणविप्रयोगे
यातनायां च । प्राणैरपि विप्रयोगं यातनाभिश्च संयोगं कर्तुं
समर्थो भवतीत्यर्थः । भवन्ति इति भूतार्थवादो निस्संशये । यदा
गुणैर्युक्तः प्राप्तैश्वर्यः सिद्धस्तदा सर्वे चास्य वध्या भवन्तीत्यर्थः
॥ ३१ ॥
आह—किमयं सिद्धस्तेषां कदाचिद् वध्यो भवति नेति ? ।
उच्यते—न । यस्मादाह—
सर्वेषां चावध्यो भवति ॥ ३२ ॥
अत्रापि सर्वशब्दः पशुष्वेव । सर्वेषाम् इति न्यूनपरिग्रहे ।
चशब्दोऽभ्यधिकत्वे । अभ्यधिकः उत्कृष्टो व्यतिरिक्तश्च भवतीत्यर्थः ।