पाशुपत सूत्र (भगवान् लकुलीश - कौण्डिन्य प्रणीत पञ्चार्थभाष्य सहित पाशुपत दर्शन मूल)

प्रथमोऽध्यायः । १९
यो दद्यात् काञ्चनं मेरुं कृत्स्नां चैव वसुन्धराम् ।
समुद्रं रत्नपूर्णं वा न तुल्यं स्यादहिंसया ॥ ”
इत्येवमहिंसा तन्त्रे सिद्धा ।
२. तथा ब्रह्मचर्यं च तन्त्रे सिद्धम् । कस्मात् ? । स्त्रीप्रति-
षेधात् (अ० १, सू० १३), इन्द्रियजयोपदेशाच्च (अ० ५,
सू० ७) । त्रयोदशकस्य करणस्यानुत्सर्गो ब्रह्मचर्यमित्युक्तम् ।
विशेषेण तु जिह्वोपस्थयोरिति । अत्राह —विशेषग्रहणं किम्प्रयोजनम् ? ।
त्रयोदशकस्य करणस्यानुत्सर्गो ब्रह्मचर्यमित्युक्त्वा जिह्वोपस्थयो-
र्विशेषग्रहणं किम्प्रयोजनं क्रियते ? । उच्यते—प्रधानत्वात् ।
तन्मूलत्वादितरप्रवृत्तेः । तन्मूला हीतरेषां प्रवृत्तिर्भवति । कथम् ? ।
जिह्वेन्द्रियविषये उपस्थेन्द्रियविषये वा सक्तः त्रयोदशभिः प्रवर्तते ।
अत एतदुक्तं विशेषेण (तु) जिह्वोपस्थयोरिति ।
“ जिह्वोपस्थनिमित्तं हि पतनं सर्वदेहिनाम् ।
तस्मादमित्रवत् पश्येज्जिह्वोपस्थं हि मानवः ॥ ”
अथवा मनःपूर्वकत्वात् सर्ववृत्तीनां तन्निग्रहात् सर्ववृत्तीनां
निग्रहः कृतो भवति । उक्तं हि—
“ मनो हि मूलं सर्वेषामिन्द्रियाणां प्रवर्तने ।
शुभाशुभास्ववस्थासु तच्च मे सुव्यवस्थितम् ॥ ”
पुनरप्युक्तम्—
“ इन्द्रियैः प्रसृतैर्दुःखमिन्द्रियैर्निभृतैः सुखम् ।
तस्मादिन्द्रियरूपेभ्यो यच्छेदात्मानमात्मना ॥