पाशुपत सूत्र (भगवान् लकुलीश - कौण्डिन्य प्रणीत पञ्चार्थभाष्य सहित पाशुपत दर्शन मूल)

प्रथमोऽध्यायः । ७
मानाप्तवचनानि(?नानी)ति प्रमाणान्यभिधीयन्ते । तत्र प्रत्यक्षं द्विविधम्—
इन्द्रियप्रत्यक्षम् आत्मप्रत्यक्षं च । इन्द्रियप्रत्यक्षमिन्द्रियार्थाः शब्द-
स्पर्शरूपरसगन्धघटाद्याः, व्याख्यानतापमूत्रपुरीषमांसलवणप्राणायामैः
सिद्धम्। आत्मप्रत्यक्षं तदुपहार(अ० १, सू० ८) कृत्स्नतपो(अ० ३, सू० १९)
दुःखान्तादि (अ० ५, सू० ४०) वचनात् सिद्धम् । यथा प्रस्थेन मितो व्रीहिः
प्रस्थः । परमार्थतस्त्विन्द्रियार्थसम्बन्धव्यञ्जकसामग्र्यं धर्माधर्मप्रकाशदेश-
कालचोदनाद्यनुगृहीतं सत् प्रमाणमुत्पद्यते । आत्मप्रत्यक्षं तु चित्ता-
न्तःकरणसम्बन्धसामग्र्यम् । अनुमानमपि प्रत्यक्षपूर्वकं ; चित्तात्मा-
न्तःकरणसम्बन्धसामग्र्यं च धर्माधर्मप्रकाशदेशकालचोदनादिस्मृतिहेतु-
कम् उत्पत्त्यनुग्रहातिरोभावकालादि । तैश्चोत्तरसृष्टिकर्तृत्वमनुमीयते
कारणस्य । अतो नोत्सूत्रम् । तच्च द्विविधं—दृष्टं सामान्यतोदृष्टं
च । तत्र दृष्टमपि द्विविधं—पूर्ववच्छेषवच्च । तत्र पूर्ववद्दृष्टोऽयं षडङ्गुलियुक्तः
स एवेति पूर्ववत् । विषाणादिमात्रदर्शनाद् गौरिति शेषवत् ।
सामान्यतोदृष्टमपीह गतिपूर्विकां देशान्तरप्राप्तिं दृष्ट्वा चास्यादित्यादि-
गतिप्रसिद्धिः । त्रैकाल्येऽप्यर्थाधिगमे निमित्तं प्रमाणम् । आगमो नाम
आ महेश्वराद् गुरुपारम्पर्यागतं शास्त्रम् । आगमोऽलौकिकादिव्यवहार-
हेतुराचक्षितः स्मृतः (*) । रुद्रः प्रोवाच (अ० ५, सू० ८) वचनात्
सिद्धिः । एष्वेवोपमानार्थापत्तिसम्भवाभावैतिह्यप्रतिभादीनां व्याख्या-
यमानानामन्तर्भावः । एवमेतानि त्रीणि प्रमाणानि । प्रमा-
पयिता भगवांश्चोदकः । प्रमाता पुरुषः । प्रमेयाः कार्यकारणा-
दयः पञ्च पदार्थाः । प्रमितिः संवित् । संवित् संचिन्तनं सम्बोधो
विद्याभिव्यक्तिरित्यर्थः । उद्देशनिर्देशाधिगमाच्च विर्विस्तरे भवति ।
विभागो नाम पदपदार्थसूत्रप्रकरणाध्यायाद्यसङ्करः । विशेषो
१. The passage is not clear.
२. He means his own scriptures and not the Vedas.

• Some words appear to be missing here.