पाशुपत सूत्र (भगवान् लकुलीश - कौण्डिन्य प्रणीत पञ्चार्थभाष्य सहित पाशुपत दर्शन मूल)

चतुर्थोऽध्यायः। ९७
समयतः प्रविशस्वेति। ततो द्वारेण प्रविश्य विपरीतमविपरीतं वा यदि
कश्चिद् ब्रूयात् को भवानिति ?, ततो वक्तव्यं माहेश्वरोऽहं कौमारो-
ऽहमिति दुरत्ययं कृतं च ममानेनेति। ततो जिघांसनार्थं मया स्पृष्टो न तु
विषयक्रीडार्थं वा। ततः परिवर्जयेति इत्येवं लौकिकपरीक्षकाणां सम्मोहना-
र्थमुक्तम् उन्मत्तवद् इति। किञ्चिदुन्मत्तप्रेतवत् तस्यान्तःकरणादिवृत्ति-
विभ्रममात्रं परिगृह्यते। एक इत्यसंवहता चिन्त्यते। एकेनेतरेभ्यो
विच्छिन्नेनासहायेनेत्यर्थः। आह — एकेन किं कर्तव्यमिति ?। उच्यते—
विहर्तव्यम्। यस्मादाह — विचरेत। अत्र विर्विस्तरे। चरेत्यार्जन-
मधिकुरुते धर्मार्जने। ईत इत्याज्ञायां नियोगे च। विस्तरनियोग-
विशेषतश्च विहर्तव्यमित्यर्थः। आह — क्व विहर्तव्यमिति ?। उच्यते—
लोके। त्रिवर्णाश्रमिषु लोकसंज्ञा, न तु ब्रह्मलोकादिषु। कस्मात् ?।
उत्कृष्टेष्वसम्भवात्। लोके इति सामीपिकं सन्निधानम्। परवर्णा
लोकास्तेषु तदध्यक्षेषु विहर्तव्यमित्यर्थः ॥ ६ ॥
आह — कां वृत्तिमास्थाय लोके विहर्तव्यम् ?, सर्वभक्षमेव ?।
उच्यते — न। यस्मादाह—
कृतान्नमुत्सृष्टमुपाददीत ॥ ७॥
अत्र कृतग्रहणादकृतानां बीजकाण्डफलादीनां प्रतिषेधः। कृतं
भिन्नोद्भिन्नाद्यं तद् भैक्षम् उत्सृष्टं यथालब्धं विधिना प्राप्तमुपयोज्यम्। अत्र
कृतग्रहणादकृतप्रतिषेधः, अकृतप्रतिषेधाच्च कृत्स्ना हिंसा तन्त्रे प्रतिषिद्धा
द्रष्टव्या। आह — किं तत् कृतं नाम बुद्धिघटाद्यम् ?। तदुच्यते—
न। यस्मादाह — अन्नम्। तत्रान्नवचनादनन्नप्रतिषेधः। तच्च द्वियोनि—
13