पाशुपत सूत्र (भगवान् लकुलीश - कौण्डिन्य प्रणीत पञ्चार्थभाष्य सहित पाशुपत दर्शन मूल)

९६ सभाष्ये पाशुपतसूत्रे
बुद्धयेति, न ज्ञानाख्या । कथं गम्यते ? । बुद्धयेति तृतीयाप्रयोगात् ।
भस्मना स्नानवत् । न ज्ञानाख्या । यस्य विज्ञानाख्या बुद्धिर्न
ज्ञानाख्या । कथं गम्यते ? । तस्य प्राग् ज्ञानोत्पत्तेरचेतनपुरुषस्तस्य
ह्यज्ञानाद् असंबोध्यः स्यात् (?) । तस्मादत्र त्रिकं चिन्त्यते—पिधाता
पिधानं पिधेयमिति । तत्र पिधाता साधकः । पिधानमस्य विद्यानुगृहीता
बुद्धिः । पिधेयं व्रतं वाणी द्वाराणि चेति । क्रमवृत्तित्वाच्च बुद्धेरेव
प्रयुङ्क्ते । शेषान्यकर्तृत्वेनैवाप्रयुक्तानि । तदा पिहितानि भवन्ती-
त्यर्थः (?) ॥ ५ ॥
अत्रेदं विद्याज्ञानप्रकरणं परिसमाप्तमिति ॥
आह—किमव्यक्तप्रेत इत्यवस्थानद्वयमेवात्र कर्तव्यम् ? । वागादीनि
वा गोपायित्वा साधकेन किं कर्तव्यम् ? । उच्यते—
उन्मत्तवदेको विचरेत लोके ॥ ६ ॥
अत्र बुद्ध्या अन्तःकरणानां श्रोत्रादीनां च बाह्यानां वृत्तिविभ्रमः
कर्तव्योऽसति विषये विषयग्रहणम् ।
अत्र—
“ पञ्चोन्मादाः समाख्याता वातपित्तकफात्मकाः ।
चतुर्थः सन्निपातस्तु अभिघातस्तु पञ्चमः ॥ ”
एवं ग्रहबहुत्वे सति योऽयं वातपित्तश्लेष्मणां समूहः सान्निपातिकोऽयं
महाग्रहः । एवं साधनप्रयोगः कर्तव्यः । तत्र यदि कश्चिद् ज्ञान-
जिज्ञासनार्थं दयार्थमनुग्रहार्थं वा पृच्छति, तं निवर्तयित्वा ब्रूयात्