परशुराम कल्पसूत्र (महर्षि परशुराम - आचार्य विद्यानिवास मिश्र सविस्तार हिन्दी व्याख्या)
Parasurama Kalpasutra with Vidya Niwas Mishra Commentary
भगवान् परशुराम (टीकाकार: प्रो. विद्यानिवास मिश्र) द्वारा
पृष्ठ 89, कुल 320 में से
संदर्भ में पढ़ेंमहागणपतिक्रमः
[ द्वितीयः खण्डः ]
पूर्वखण्डे दीक्षाविधिं परिसमाप्य श्रीललितोपास्तिप्रकरणं विवक्षु-
स्तदुपास्तेः पूर्वाङ्गभूतां श्रीमहागणपत्युपास्तिं वक्तुं प्रक्रमते—
इत्थं सद्गुरोराहित-दीक्षो महाविद्याराधन-प्रत्यूहापोहाय गाण-
नायकीं पद्धतिमामृशेत् ॥१॥
इत्थं पूर्वोक्तप्रकारेण सद्गुरोः शास्त्रोक्त-लक्षण-सहितगुरोः सकाशाद्
आहिता प्राप्ता दीक्षा येन ईदृशः। महाविद्या पञ्चदशी षोडशी वा। तस्या
आराधनं जपः। यद्वा महाविद्या श्रीललिता। महाविद्यावाच्यत्वाद् वाच्यवाचक-
योरभेदात्, तस्या आराधन-फलप्राप्त्यन्तं पूजनं, तदुत्पत्तिप्रतिबन्धकीभूता ये
प्रत्यूहा विघ्नाः “विघ्नोऽन्तरायः प्रत्यूहः” इत्यमरः। तेषामपोहाय नाशाय
गाणनायकीं गणेशसम्बन्धिनीं पद्धतिं मार्गं, “सरणिः पद्धतिः पद्यावर्त्तन्येक-
पदीति च” इत्यमरः। उपासनासरणिमित्यर्थः। आमृशेत् स्वीकुर्यात्॥१॥
परशुरामकल्पसूत्र के प्रथम खण्ड में दीक्षा के सम्बन्ध में पर्याप्त प्रकाश
डाला गया है। उसी के अनुसार सद्गुरु सम्बन्धी समस्त शास्त्रीय लक्षणों से
सम्पन्न सद्गुरुदेव के शरण में जाना चाहिये। उनसे दीक्षा लेनी चाहिये। उनसे
दीक्षा प्राप्त करने के उपरान्त शिष्य ‘आहितदीक्ष’ हो जाता है। दीक्षा के अनन्तर
श्रीविद्या की उपासना का अधिकार शिष्य को प्राप्त होता है। महाविद्या शब्द
से सर्वप्रथम पञ्चदशी विद्या का अर्थ ग्रहण करते हैं। यों षोडशी भी महाविद्या
ही है किन्तु पञ्चदशी उपासना के पूर्ण होने पर ही षोडशी की उपासना का
क्रम अपनाना चाहिये। महाविद्यारूपिणी पञ्चदशी की आसधना से जीवन धन्य
हो उठता है।