पंचतन्त्रम् (सटीक - सम्पूर्ण पाँचों तन्त्र)

भाषाटीकासमेतम् । (५०५)

लनामा मां चौरं मत्वा कोपात् निहन्तुम् आगतः । तत् किं
करोमि” । एवं चिन्तयन सोऽपि तेन खलीनं मुखे निधाय
कशाघातेन ताडितः । अथ असौ भयत्रस्तमनाः प्रधावि-
तुम् आरब्धः । चौरोऽपि दूरं गत्वा खलीनाकर्षणेन तं स्थिरं
कर्तुम् आरब्धवान् । स तु केवलं वेगाद्वेगतरं गच्छति । अथ
तं तथाऽगणितखलीनाकर्षणं मत्वा चौरः चिन्तयामास,-
“अहो न एवंविधा वाजिनो भवन्ति अगणितखलीनाः
तन्नूनम् अनेन अश्वरूपेण राक्षसेन भवितव्यम् । तद् यदि
कथञ्चित् पांशुलं भूमिदेशम् अवलोकयामि तदा आत्मानं
तत्र पातयामि । न अन्यथा मे जीवितव्यमस्ति” । एवं चिन्त-
यत इष्टदेवतां स्मरतस्तस्य सोऽश्वो वटवृक्षस्य तले निष्क्रा-
न्तः । चौरोऽपि वटप्ररोहम् आसाद्य तत्रैव विलग्नः । ततो
द्वौ अपि तौ पृथग्भूतौ परमानन्दभाजौ जीवितविषये लब्ध-
प्रत्याशौ सम्पन्नौ । अथ तत्र वटे कश्चित् राक्षससुहृत् वानरः
स्थितः आसीत् तेन राक्षसं त्रस्तम् आलोक्य व्याहृतम्-“भो
मित्र ! किमेवं पलाय्यतेऽलीकभयेन, त्वद्भक्ष्योऽयं मानुषः
भक्ष्यताम्” । सोऽपि वानरवचो निशम्य स्वरूपम् आधाय
शङ्कितमनाः स्खलितगतिः निवृत्तः । चौरोऽपि तं वानराहूतं
ज्ञात्वा कोपात् तस्य लांगूलं लम्बमानं मुखे निधाय चर्वित-
वान् । वानरोऽपि तं राक्षसाभ्यधिकं मन्यमानो भय न
किञ्चिदुक्तवान् केवलं व्यथार्त्तो निमीलितनयनः तिष्ठति ।
राक्षसोऽपि तं तथाभूतम् अवलोक्य श्लोकमेनम्पठत्-
किसी नगरमे भद्रसेन नाम राजा रहता था । उसकी सब लक्षणसे संपन्न
रत्नवती नाम कन्या थी । उसे कोई राक्षस ग्रहण करनेकी इच्छा करता रात्रिमें
आकर उसे भोगता । परन्तु रक्षाके उपाय होनेके कारण उसे हरनेको समर्थ न
होता । वह भी राक्षससे संभोगमें उसके संगकी अवस्थाको कृपादिसे अनुभव
करती । इस प्रकार समयके बीतनेपर एक समय वह राक्षस आधीरातमें घरके
कोनेमें स्थित हुआ। वह भी राजकन्या अपनी सखीसे बोली,-“सखि ! देख