न्यायमञ्जरी: प्रथम भाग (आचार्य जयन्त भट्ट - पं. सूर्यनारायण शुक्ल सम्पादित, काशी संस्कृत ग्रन्थमाला)

[Header] गौतमसूत्रपाठः । १३

नोष्णशीतवर्षकालनिमित्तत्वात् पञ्चात्मकविकाराणाम् ॥ २१ ॥
प्रेत्याहाराभ्यासकृतात् स्तन्यभिलाषात् ॥ २२ ॥
अयसोऽयस्कान्ताभिगमनवत्तदुपसर्पणम् ॥ २३ ॥
नान्यत्र प्रवृत्त्यभावात् ॥ २४ ॥
वीतरागजन्मादर्शनात् ॥ २५ ॥
सगुणद्रव्योत्पत्तिवत्तदुत्पत्तिः ॥ २६ ॥
न संकल्पनिमित्तत्वाद्रागादीनाम् ॥ २७ ॥
पार्थिवं गुणान्तरोपलब्धेः ॥ २८ ॥
श्रुतिप्रामाण्याच्च ॥ २९ ॥
कृष्णसारे सत्युपलम्भाद्व्यतिरिच्य चोपलम्भात्संशयः ॥ ३० ॥
महदणुग्रहणात् ॥ ३१ ॥
रश्म्यर्थसन्निकर्षविशेषात्तद्ग्रहणम् ॥ ३२ ॥
तदनुपलब्धेरहेतुः ॥ ३३ ॥
नानुमीयमानस्य प्रत्यक्षतोऽनुपलब्धिरभावहेतुः ॥ ३४ ॥
द्रव्यगुणधर्मभेदाच्चोपलब्धिनियमः ॥ ३५ ॥
अनेकद्रव्यसमवायाद् रूपविशेषाच्च रूपालब्धिः ॥ ३६ ॥
कर्मकारितश्चेन्द्रियाणां व्यूहः पुरुषार्थतन्त्रः ॥ ३७ ॥
अव्यभिचाराच्च प्रतिघातो भौतिकधर्मः ॥ ३८ ॥

कम् । तद्विकार इत्यस्य स्थाने तदुपपत्तेरिति न्यायसूत्रविवरणे पाठः । विकारे
तद्विकार इति न्यायतत्त्वालोके पाठः । २१ नाकस्मिकः पद्मादिप्रबोधसंमीलन
विकार इति सूत्रार्थ इति वार्तिकम् । २२-२३-२४-२५ इमानि सूत्राणीति
वार्तिकम् । न्यायतत्त्वालोकश्च । २६ अनैकान्तिकपक्षे सूत्रमिति वार्तिकम् ।
२७ अस्य सूत्रत्वे न्यायतत्त्वालोको न्यायसूचीनिबन्धश्च प्रमाणम् । २८ सिद्धान्तसूत्र-
मिति वृत्तिः । इदं सूत्रमिति परिशुद्धिः । अस्याग्रे १ पार्थिवाप्यतैजसं तद्गुणोप-
लब्धेः । २ निःश्वासोच्छ्वासोपलब्धेश्चातुर्भौतिकम् । ३ गन्धक्लेदपाकव्यूहावकाशा-
दानेभ्यः पञ्चभौतिकम् । इति सूत्रत्रयं वृत्तावस्ति तद्गौतमप्रणीतं न भवतीति भाष्या-
लोचनात् प्रतीयते । न्यायसूचीनिबन्धे न्यायतत्त्वालोके च दृश्यते । २९ अस्य सूत्रत्वे
प्रमाणं न्यायतत्त्वालोकः । ३० संशयकारणप्रतिपादनार्थं सूत्रमिति वार्तिकम् ।
३१ अस्यसूत्रत्वे प्रमाणं न्यायतत्त्वालोकः । ३२ रश्म्य-णमिति ता० टी० । ३३ इदं
सूत्रमिति वार्तिकम् । ३४ एवं तर्हीदं सूत्रं नोपलब्धेः कारणप्रतिपादकमिति वार्ति-
कम् । ३५ शेषं भाष्ये इति वार्तिकस्वरसादस्य सूत्रत्वं सिद्धति उपलब्धिनियम
इति क्वचित्पाठः । ३६ एवं च सूत्रमिति वार्तिकम् । ३७ शेषं भाष्य इति वार्ति-
कस्वरसादस्य सूत्रत्वं सिद्ध्यति । ३८ इदं सूत्रं न्यायसूचीनिबन्धे न्यायतत्त्वालोके