सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
न्यायमञ्जरी: प्रथम भाग (आचार्य जयन्त भट्ट - पं. सूर्यनारायण शुक्ल सम्पादित, काशी संस्कृत ग्रन्थमाला)

न्यायमञ्जरी: प्रथम भाग (आचार्य जयन्त भट्ट - पं. सूर्यनारायण शुक्ल सम्पादित, काशी संस्कृत ग्रन्थमाला)

Nyayamanjari of Jayanta Bhatta Part 1

आचार्य जयन्त भट्ट (सम्पादक: पं. सूर्यनारायण शुक्ल) द्वारा

DevanagariHindipublished654 पृष्ठ

पृष्ठ 632, कुल 654 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 632

१० न्यायसूत्रोद्धारे-
पाणिनिमित्तप्रश्लेषाच्छब्दाभावे नानुपलब्धिः ॥ ३५ ॥
विनाशकारणानुपलब्धेश्चावस्थाने तन्नित्यत्वप्रसङ्गः ॥ ३६ ॥
अस्पर्शत्वादप्रतिषेधः ॥ ३७ ॥
विभक्त्यन्तरोपपत्तेश्च समासे ॥ ३८ ॥
विकारादेशोपदेशात्संशयः ॥ ३९ ॥
प्रकृतिविवृद्धौ विकारविवृद्धेः ॥ ४० ॥
न्यूनसमाधिकोपलब्धेर्विकाराणामहेतुः ॥ ४१ ॥
नातुल्यप्रकृतीनां विकारविकल्पात् ॥ ४२ ॥
द्रव्यविकारे वैषम्यवद्वर्णविकारविकल्पः ॥ ४३ ॥
न विकारधर्मानुपपत्तेः ॥ ४४ ॥
विकारप्राप्तानामपुनरापत्तेः ॥ ४५ ॥
सुवर्णादीनां पुनरापत्तेरहेतुः ॥ ४६ ॥
नित्यत्वेऽविकारादनित्यत्वे चानवस्थानात् ॥ ४७ ॥
नित्यानामतीन्द्रियत्वात्तद्धर्मविकल्पाच्च वर्णविकाराणामप्रतिषेधः ४८
अनवस्थायित्वे च वर्णोपलब्धिवत्तद्विकारोपपत्तिः ॥ ४९ ॥
विकारधर्मित्वे नित्यत्वाभावात्कालान्तरे विकारोपपत्तेश्चाप्रतिषेधः५०
प्रकृत्यनियमाद्वर्णविकाराणाम् ॥ ५१ ॥

नाशकारणानुपलब्धेश्चेति चकारयुक्तः पाठो न्यायसूचीनिबन्धे । ३५ इदं व्यर्थं सूत्रमिति
वार्तिकम् । ३६ इदं न्यायसूचीनिबन्धे दृश्यते न वार्तिकादौ । ३७ अस्य-च इति ता०
टी० । ३८ विभ-से इति सूत्रं व्याख्यायैव भाष्यवार्तिके व्याख्याते इति ता०टी० ।
३९ इदं सूत्रमिति वार्तिकम् । ४० इदं सूत्रमिति वार्तिकम् । चकारसहितः
पाठो बहुत्र । ४१ आक्षेपसूत्रं न्यून-तुः इति ता० टी० । ४२ अस्य सूत्रत्वे प्रमाणं
न्यायतत्त्वालोकः इतः प्राक् 'द्विविधस्यापि हेतोरभावादसाधनं दृष्टान्तः' इतिसूत्रम-
धिकं न्यायसूचीनिबन्धे ता० टीकायां च दृश्यते । परन्तु न्यायतत्त्वालोके वृत्तौ च न
दृश्यते । ४३ आक्षेपसूत्रमिति ता० टी० 'द्रव्यविकारवैषम्यवद्वर्णविकारविकल्प' इति
क्वचित्पाठः । ४४ प्रत्याख्यानसूत्रमिति ता० टी० । ४५ अस्य सूत्रत्वे न्यायतत्त्वा-
लोकः प्रमाणम् । ४६ इदं सूत्रमिति ता० टी० एतदुत्तरं "तद्विकाराणां सुवर्णभावा-
व्यतिरेकात्' इत्येकं सूत्रं न्यायतत्त्वालोके दृश्यते । न तद्विकाराणामित्यादिर्नकार-
सहितः पाठ इति राधामोहनः । ४७-४८ अनयोः सूत्रत्वे न्यायतत्त्वालोकः
प्रमाणम् । ४९ अत्र प्रमाणं न्यायतत्त्वालोकः । वर्णोपलब्धिवत्तदुपपत्तिरिति क-
चित्पाठः । ५० इति सूत्रमिति ता०टी० । ५१ न्यायसूचीनिबन्धतत्वालोकवार्तिकेषु