निरुक्तम् (महर्षि यास्क मुनि - निघण्टु एवं वैदिक शब्द-व्युत्पत्ति सान्वय सटीक भाष्य)
निरुक्तम् (महर्षि यास्क मुनि - निघण्टु एवं वैदिक शब्द-व्युत्पत्ति सान्वय सटीक भाष्य)
Niruktam of Maharshi Yaska with Nighantu and Hindi Commentary
महर्षि यास्क मुनि द्वारा
DevanagariHindipublished1,282 पृष्ठ
पृष्ठ 518, कुल 1282 में से
संदर्भ में पढ़ेंपृष्ठ 518
हिन्दी निरुक्त ( १०० ) ५ अध्याय
| संख्या | शब्द | अर्थ [ तत्व ] अवगम | निगमः |
|---|---|---|---|
| ८ | वनुष्यति | वनुष्यति हन्तिकर्मा । अन-वगतसंस्कारो भवति । | वनुष्याम वनुष्यतः । दीर्घप्रयुज्य मतियो वनुष्यति । |
| ९ | तरुष्यति | एवं-कर्मा । (हन्तिकर्मा) | इन्द्रेण युजा तरुषेमवृत्रम् । |
| १० | मन्दनाः | मन्दतेः स्तुतिकर्मणः । | पुरुप्रियो मन्दतु धामभिः कविः ।<br>समन्दना उदियर्त्ति प्रजावतीः । |
| ११ | ग्राह नः | ग्राहंसि इव । ग्राहना इव भवति । सम्बोधनानवगतम् । | अन्येन सदाहनो याहि तूयम् । |
| १२ | नदः | ऋषिनंदी भवति । नदतेः स्तुतिकर्मणः । | |
| १३ | सोमोऽदब्धः | अश्नोतेः इत्येवमेके । जि-यति निगमः पूर्वः । चरति निगम उत्तरः, इत्येके। संविद्यति नियमा इति शाक-पूणिः । | न यस्य द्यावापृथिवी न धन्व.....सोमो अदब्धः । अनूपे गोमान् गोभिरक्षाः सोमोऽदग्धा-भिरक्षाः । |
| १४ | श्वात्रम् | क्षिप्रनाम । आशुअतनं भवति । | सपतत्रोत्त्वरं श्वात्रजगद्ध्यच्छक्षाअग्निरक्षो उजातवेदाः |