निरुक्तम् (महर्षि यास्क मुनि - निघण्टु एवं वैदिक शब्द-व्युत्पत्ति सान्वय सटीक भाष्य)

हिन्दी निरुक्त ( ३३० ) १० अ० २ पा० ८खं०
सेना-इव सृष्टा भयं वा बलं वा दधाति, अस्तुः-
इव दिद्युत 'त्वेष प्रतीका' भयप्रतीका, बलप्रतीका,
यशः प्रतीका, महाप्रतीका, दीप्तप्रतीका वा ॥
“यमोह जात इन्द्रेण सह सङ्गतः । यमा विहेह
मातरा ॥” ( ऋ०सं० ४,८, २५, १ ) ॥
इत्यपि निगमो भवति ॥
यम इव जातो यमो जनिष्यमाणो जारःकनीनां
जरयिता कन्यानां पतिर्जनीनां पालयिता जा-
यानाम् ।
तत्प्रधाना हि यज्जसंयोगेन भवन्ति- ॥
“तृतीयोअग्निष्ट पतिः” ( ऋ० सं० ८, ३,
२७, ५ ) । इत्यपि निगमो भवति ॥
“तं वश्चराथा०” ( ऋ० सं० १, ५, १०, ८ ]
चरन्त्या पश्चाहुत्या वसत्या च निवसन्त्या
औषधाहुत्यास्तं यथा गावः आप्नुवन्ति तथा
आप्नुयाम इच्छ समिद्धं भोगैः ।
‘मित्रः’ प्रमीतेः त्रायते । सम्मिन्वानो द्रवति-
इति वा । मेदयते र्वा ।
तस्य एषा भवति- ॥ ८ [ २१ ] ॥
अर्थः-“सेनेव सृष्टा०” इत्यादि ऋचाओं का पराशय