नलचम्पू / दमयन्ती-कथा (त्रिविक्रम भट्ट - विषमपदप्रकाश व्याख्या सहित सम्पूर्ण ७ उच्छ्वास)

सप्तम उच्छ्वासः । २१३
ष्ठीव्यतिकरे, नर्मसुखालापलीलयातिक्रामति स्तोककालकलापे, पुष्क-
राक्षोऽप्यभाषत ॥ क ॥
‘देवि१, विज्ञापयामि यद्यभयम् ॥ ख ॥
एवमनुश्रुतमस्माभिः ‘किल सकलनाकिनायकपुरंदरपुरःसराः स-
र्वेऽपि लोकपालास्त्वामभिलषन्तोऽन्तःकरणारण्यलभ्रमदनदावानला-
नलमायान्तमभ्यर्थितवन्तः यथा महानुभावा भवन्ति हि भवादृशोः
परोपकारव्रतधर्माणः, तदेष प्रार्थ्यसे स्वप्रयोजननिरपेक्षेण त्वयास्मदर्थे
दमयन्ती वरणीया, इति’ ॥ ग ॥
तदेवि, देवदूतकार्येणागतो निषेधेश्वरः ॥ घ ॥
पृच्छतु वा देवी पर्वतकम्’ ॥ ङ ॥
इति श्रुत्वा पुष्कराक्षभाषितम्, ईषद्विषाद्विलक्षस्मितस्मेरां दृशं
मयि साचि संचारितवती ॥ ॥ च ॥
मयापि संवादिते पुष्कराक्षवचने तस्मिन्, आकस्मिककठोरका-
ष्ठप्रहारव्यथामिवानुभवन्ती, विन्दतु वीणाक्वणो माधुर्यमितीव प्रतिप-
न्नमौनव्रता, लभेतां कर्णोत्पले परभागमितीव मुकुलितनयना, प्राप्नोतु
शोभां मुक्तावलीदीप्तिजालमितीव मुक्तस्मिता, गच्छतु छायां कण्ठा-
वलम्बिनी चम्पकमालेयमितीवाङ्गीकृतवैवर्ण्या, लभतां लीलकमल-
मिदं सौभाग्यमितीवोच्छ्वसितवदना, सा क्षणमभूत् ॥ छ ॥
तत्र च व्यतिकरे
विगलितविलासम्परसमाकस्मिकजातभङ्गशृङ्गारम् ।
मूकितमिव मूर्च्छितमिव मुद्रितमिव भवनमिदमासीत् ॥ २३ ॥
राजा तु ‘पर्वतक, ततस्ततः’ ॥ ज ॥
पर्वतकोऽपि ‘देव, श्रूयताम् ॥ झ ॥
अतः परम्
ईषन्निःसृतकुन्दकुङ्गलसहग्दन्तप्रभामञ्जरी
रोचिष्णुस्मितमन्थरां मयि दृशं संचारयन्ती मनाक् ।
अस्यन्ती करपद्मभृङ्गमधरे बन्धूकबुद्ध्यागतं
वारंवारमकम्पयत्तचलितस्तोकावतंसं शिरः ॥ २४ ॥
ततः परम् । वारितवारविलासिनीचाटुवचनक्रमम्, आकस्मिक-
विस्मयविस्तृतस्मितविलासम्, अतनुतुहिनाहतनवनलिनदलदीनदीर्घ-

---

१ ‘देव विज्ञापयसि’. २ ‘भवादृशः’.