नलचम्पू / दमयन्ती-कथा (त्रिविक्रम भट्ट - विषमपदप्रकाश व्याख्या सहित सम्पूर्ण ७ उच्छ्वास)

सप्तम उच्छ्वासः । २०९
रणन्मणिकंकणैराकर्पूरं पूरितप्रकोष्ठः श्रीखण्डपिण्डपाण्डुरिततनुरपूर्व
इव पर्वतकः प्रतीहारसूचितः प्रविवेश ॥ क ॥
प्रविश्य च प्रकटितप्रणयप्रणामः प्रभुणा सविस्मयस्मितहुंकारेणा-
र्भिभाषितः स्तोकान्नमितभ्रूसंज्ञया विज्ञापयितुमारेभे ॥ ख ॥
'देव, श्रूयताम् । इतो गतवानहम् । अनन्तरमतिशयितस्वर्गा-
न्मार्गाननेकविधचर्चाचारूणि चत्वराणि विलङ्घ्य, विहितमनःप्रसादा-
न्प्रासादानवलोकयन्, इतस्ततः सस्मितस्मरालसचलेलाविलासि-
नीविकारकूणितकोणेक्षणाक्षिप्तहृदयः, सेवाविरामनिःसरत्सामन्तसं-
कुलम्, अविरलगलन्मधुमञ्जरीपुञ्जपिञ्जरितसरसहकारवननिकुञ्ज-
पुञ्जितपुंस्कोकिलकुलकलरवरमणीयोद्यानमालावलयितम्, उपान्त-
कृतमणिमन्दुरामन्दिरनिबद्धस्निग्धपोषोत्कर्षहर्षहेषितराजवल्लभतुरं-
गम्, उत्तुङ्गशृङ्गसंगतमङ्गलध्वजम्, अङ्गणोत्सङ्गरङ्गतक्रीडाकुरङ्गवि-
हंगम्, अभग्नाङ्गरक्षिरक्षितकक्षान्तररममाणराजकुमारकम्, अतिसू-
क्ष्ममुक्ताफलरचिततरङ्गरम्यरङ्गरेखाराजिराजिताजिरं राजभवनमवि-
शम् ॥ ग ॥
अतिमनोहारिणि यत्र सुपुष्करमालानि क्रीडावापीपयांसि नागयूथं
च, सारवाणि लीलोद्यानसारसमिथुनानि सेवककविवृन्दं च, विल-
म्बितानि काञ्चनकुङ्कुमदामानि गीतं च, अनलसङ्गानि लक्षप्रदीपव-
र्तिमुखानि प्रेक्षणकं च ॥ घ ॥
पूर्वत्वमिह पूर्वमभूषितस्य संप्रति पारितोषकभूषणभूषितत्वादितोदन्तप्रश्नतात्प-
र्याद्वा ॥ क ॥
देव श्रूयतामिति ॥ मार्गॉश्चत्वराणि च विलङ्घ्य, प्रासादान्पश्यन्, इंदं रा-
जभवनमविशामिति संबन्धः । चर्चा गन्धोदकसेचनपुष्पप्रकारादिवातार्बशात्प्रस्तावा-
न्रलप्रवेशादिलक्षणा चामुण्डापि । मणिमन्दुरेत्यत्र षष्ठीसमासः ॥ ग ॥
अतीति ॥ यत्र राजभवने । सुपद्मश्रेणीनि पयांसि । यूथं च सुष्ठु पुष्करं
शुण्डाग्रं यस्य तथोक्तम् । आलानमर्गलनस्तम्भोस्यास्तीति । तथा सह आरवैः सार-
वाणि । वृन्दं च सारोत्कृष्टा वागिर्यस्य तथाविधम् । विशेषेण लम्बितानि लम्बाय-
मानीकृतानि । गीतं च स्वरकृतविलम्बोपेतं तानोपेतं च । अनलेन ज्वालालक्षणेन
सङ्गो येषाम् । प्रेक्षणकं च नालसमनलसमोजखि । उच्चैः स्थाने गीयमानत्वात् ।
तथा गानमस्यास्तीति । इनिः । लक्षसंख्यद्रव्यपतीनां हि वेश्मसु यावल्लक्षं दीपा
ज्वाल्यन्ते इति ख्यातिः ॥ घ ॥
१ 'आभिभूषित'. २ 'स्तोको'. ३ 'हेपितोत्कर्षहर्षितराज'. ४ 'मयूरध्वज'.
CC-0. Prof. Satya Vrat Shastri Collection, New Delhi. Digitized by S3 Foundation USA