मूलमध्यमककारिका (आचार्य नागार्जुन - चन्द्रकीर्ति प्रणीत प्रसन्नपदा व्याख्या सहित)

३० मध्यमशास्त्रे [ १. १२
नानन्तरमतो युक्तम् इति ।
अपि च ।
निरुद्धे प्रत्ययश्च कः ॥
इत्यत्र पूर्वकमेव व्याख्यानम् ॥ ११ ॥
इदानीमधिपतिप्रत्ययस्वरूपनिषेधार्थमाह - बीजादीनां
भावानां निःस्वभावानां न सत्ता विद्यते यतः ।
सतीदमस्मिन् भवतीत्येतन्नैवोपपद्यते ॥ १२ ॥
इह यस्मिन् सति यद्भवति, तत्तस्य आधिपत्यमित्यधिपतिप्रत्ययलक्षणम् । भावानां च
प्रतीत्यसमुत्पन्नत्वात् स्वभावाभावे कुतस्तद् यदस्मिन्निति कारणत्वेन व्यपदिश्यते, कुतस्तद्
यदिदमिति कार्यत्वेन ? तस्मान्नास्ति लक्षणतोऽपि प्रत्ययसिद्धिः ॥ १२ ॥
अत्राह-तन्त्वादिभ्यः पटादिकमुपलभ्य पटादेस्तन्त्वादयः प्रत्यया इति । उच्यते ।
पटादिफलप्रवृत्तिरेव स्वरूपतो नास्ति, कुतः प्रत्ययानां प्रत्ययत्वं सेत्स्यति ? यथा च पटादिफल-